{"book":"adl0986","page":2316,"text":"شماره (یازدهم) سال دوم مجله کابل (١٤)\n\nمیگیرد و خصوصی باشد باوجود آنکه تجاوز بقضایای عمومی هم میکند. از پنجه بعض زنها در راه قضایای وطنی و انقلابهای بزرگ اجتماعی و دینی بذل نفس کرده اند مانند زنانیکه در انقلاب فرانسه و محاکم تفتیش پاپها جان خود را بکشاده رویی و متانت فدا کرده اند. شک نیست که زن در بسی اوقات ترحم را بر عدل ترجیح میدهد و این از افراط احساس او است و هم میل ندارد ذکای خود را در تحلیلات خشک فردی مصروف دارد، بلکه باعموم مردم طریقه عاطفه را مرعی دارد و اینهم از وسعت طبیعت مادری اوست: ماهم نمیدانیم که عدل مطلق بهتر است از خیر یا خیر بهتر است از عدل.\nزن در دیانت بطور اجمال راسختر است از مرد و سببش خضوع او بقوت نیست چنانکه سپنسر پنداشته بلکه بی میلی اوست بشک، بمقتضای قلت اراده که ابداً تطرق شك را بامور مسلمه (دینی باشد یاعلمی یاسیاسی) نمیخواهد دین را غالباً دوست دارد ولی نه از خوف قوة الهی (جل جلاله) بلکه بسبب دوستی خیر و احسان حضرت او سبحانه، از انجا که حس در زن فرمانرواست و طبعاً میل به علوم کمتر دارد و بهترین حلیه اش اخلاق فاضله است خصوص احسان: طبعا چنان گردید که در ماورای این عالم از عدالتی زنده و محبتی شامل تفتیش نماید و از برای اینچنین نفس دیانت ضرور است و باید متدین باشد.\nولی در اعتقادات دینی افراط میورزد و خرافاتی را دنباله میگیرد که عقل و شرع هر دو نمی پسندد: در یتیمات بامرد مساوی است یا برتری دارد زیرا در زن و مرد ازین قبیل اشخاص یافت میشوند که رویه آنها برخلاف عفت و شرف و دیانت باشد، اگر در قبیله زنان مثلا بعضی بيباك میبرآیند در مردها نیز بعضی قمار میزنند دزدی میکنند، شخصی در دمشق در مجلس عامی قمار می زد مؤذن اذان گفت: برخاست و در پهلوی قمار بازها نماز خواند و باز بر سر قمار نشست، گفتم از یکسو نماز میخوانی و از دیگر سو قمار میزنی؟ گفت در نماز بحضرت الهی تضرع کردم که قما را ببرم: خدایتعالی مراد تضرع کنندگانرا میدهد: گفتم درست است ولی قمار از منهیاتست و تو در کار منهی ازو توفیق میخواهی؟ گفت این از کار هائی است که امثال شما نمیدانند.\nبدیهی است که اینچنین خرافات در اسلام چه که در نصرانیت هم نیست چه دین امر\n\n١٠٥٣","chars":1857,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02316.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2316","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2316","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}