{"book":"adl0986","page":23,"text":"صفحۀ (١٦) سال اول ـ مجله کابل شمارۀ (اول)\n\nاند درخشنده .\nسیلابهای خانمان خراب کن مهاجمین خوارزم و مغول ، اگرچه طومار علم\nو ادب افغانستان را درهم پیچید ، ولی جواهر لا یموت ذوق و استعداد فطری\nو قرایح ملی بکلی نمرد ، هر زمانی که تندباد حوادث ناموافق مجالی میداد ، جواهر\nمتلالای ادب ، چون اخگر درخشانی از زیر خاکسترهای ویرانه این سرزمین ،\nبنور افشانی آغاز نمود ؛ وازین قبیل اند جامی ها ، ناظم ها ؛ حاذق ها ؛\nسالکها ؛ ادای و بنائی ها ؛ زلالی و طاهریها و امثالها .\nدرین دو قرن اخیریکه ، نسبتاً مملکت را در داخله آرامش و سکونتی نصیب\nافتاد ، و اجانب متجاسر ، از مملکت رانده شدند ، دوباره شعرای شیرین وطن ،\nبشعر سرائیها آغاز نمودند ؛ از قبیل : افغانها ؛ عاجزها ؛ جایز و غرتها ؛\nواسع و مهردلها ؛ بالاخره الفتها ؛ طوافها ؛ واصل و فاضلها ،\nعشرت و وحشتها و غیرها .\nما نمیخواهیم ، راجع بادبیات گذشته وطن ، زیاده ازین داخل بحث شده ،\nدربارۀ آنها انتقادی و یا حکمیتی عجالتاً نمائیم ؛ لهذا : می پردازیم بادبیات\nموجوده ، و حالت شعری شعرای معاصر ؛ خواه نظم باشد خواه نثر .\nپس میگوئیم .\nادبیات هر ملت ، مثلی که بحکم و جوب قرائح و اذواق ، استعدادات و محیط ، احتیاج\nو سیاست ، اخلاق ، و سویه علمیه و الحاصل سائر مؤثرات طبیعیه ، باهم متفاوت\nو متمایزند ؛ همچنان دوره های مختلفۀ ادبی یک ملت در زیر اثر عوامل مذکوره\nاز همدیگر فرق و تفاوت دارند . چنانیکه نمیشود ، روح رزم سرایهای شعرای\nافغانستان را ، در کالبد نازکخیالی ها ، و خضوع کارانه ادبیات هند یافت ،\nو یا فلسفه تصوف فارس را در خطابه های یونان بالید ، همچنان نمیتوان حماسه های\nعهد فاتحان غزنوی و غور را در دورۀ تسلط مغول در افغانستان جستجو کرد .","chars":1472,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00023.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/23","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/23","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}