{"book":"adl0986","page":2246,"text":"شماره (دهم) سال دوم\nمجله کابل\n(٦٨)\n\nدر خانه پنهان گشت مجرم بعلتی که از استخراج ابو معشر غرایبی دیده بود طشتی را پر از خون ساخته و هاونی طلا روی آن بگذاشت و خودش روی هاون قرار گرفت پادشاه چون از یافتن او عاجز آمد از علم ابومعشر استمداد نمود، ابو معشر پس از استخراج و دقایق تفکر در حالت تعجب گفت مقصر در فراز کوه طلائی که با بحر خون محاط است جا دارد هرچه بخواهش پادشاه در عمل تکرار مینمود همان کیفیت نتیجه استخراج او بود تا آنکه مجرم در محل عفو تقصیر خود را از منادی شنیده و با اطمینان خاطر بحضور پادشاه شتافت و قضیه را باز گفت انوقت صدق اقوال ابو معشر بظهور و ثبوت پیوست . ولی معلوم نیست این امر در عصر کدام پادشاهی بوقوع انجامید، ابو معشر چندی نزد المتوفق بالله عباسی برادر المعتمد علی الله منجم بوده و چندی هم در دوره خلافت المستعین بالله نیز درین کار روزگار بسر برده و همچنان که علم او گاه وقتی وسیله عزت او گردید، گاهی هم ذرایع اذیت او را فراهم آورده چنانچه استخراج يك خبری که ذریعه او قبل از وقوع منتشر گردیده بود سبب شد تا ابو معشر را بفرمان مستعین چند تازیانه زده و اذیتش کردند ، منجم بلخی پس از یافتن این ازار همیشه این منقوله را تکرار میکرد : حکم صواب را که پاداش چنان است در حکم خطا چه مکافات خواهم دید ابو معشر متجاوز از یکصد سال عمر داشت و در سال ۱۷۲ هجري وفات یافت تالیفاتی که در نجوم و علوم باقنون دیگر از و یادگار مانده بتقريب ٤٠ کتاب میشمارند کتاب الطبایع کتاب الالوف ، مدخل كبير ، زيج كبير ، دول و ملل ، زيج صغير و مدخل صغير ، زيج هزارات ( متجاوز از شصت باب دارد ) در اثبات علم نجوم و غیره بعضی تمام و برخی ناتمام کتب بسیار است ولی معلوم نیست چه بطبع رسیده و چه به نسخه های خطی در اطراف و اکناف عالم پراگنده خواهد بود گویند بالفعل از آثار او در کتابخانه های اروپا دوازده جلد موجود است .\n\nابو العباس سرخسی\nاحمد بن محمد بن مروان ابن طبیب سرخسی هم یکی از علمای متبحر و نامدار های قرن سوم هجری است که اهمیت مقام و شهرت فضیلت او از افتخار قومیت و ملیش گذشته در قطار\n\n۱۰۰٤","chars":1782,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02246.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2246","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2246","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}