{"book":"adl0986","page":2225,"text":"شماره ( دهم ) سال دوم منتخبات نفیسه ( ٤٩ )\n\nمنتخبات نفیسه\n\nمقاله ایست از فیلسوف معروف شرق مرحوم سید جمال الدین افغانی\nدر لزوم دین و مذمت لا دینی\n\n« من لم یرا لاشیاء بعین البصیرة یضل و هو ملوم» انسان انسان است بتربیت و هیچ یك از اقوام\nبنی آدم اگر چه وحشی بوده باشد بالمره از تربیت خالی نمیباشد اگر کسی انسان را در حین\nتولد بنظر اعتبار در آورد خواهد دانست که زیست او بلا تربیت از جمله محالات عادیه است\nو اگر فرض کنیم که بلا تربیت هم زیست آن ممکن است بلاشك بود و باش او درینحالت\nاشنع و اقبح از بود و باش حیوانات خواهد بود و تربیت عبارت از مجادله و مقاومت\nبا طبیعت و علاج آن چه آن تربیت در نباتات بوده باشد و چه در حیوانات و چه در انسان\nو تربیت اگر نيك بوده باشد طبیعت را از نقص بکمال و از خست بشرف میرساند و اگر\nنيك نبوده باشد البته حالت اصلیه طبیعت را تغییر داده موجب تنزل و انحطاط آن خواهد شد\nو این امر بارباب فلاحت و مقنیان حیوانات و مربیان اطفال و ناظمان بلاد ورئیسان ادیان\nبخوبی ظاهر است و بالجمله حسن تربیت درین عوالم ثلثه باعث همه کمال و همۀ خوبیها است\nو سوء تربیت سبب همه نقص و همۀ زشتیها و چون این فهمیده شد باید دانست اگر قومی\nاز اقوام به تربیت حسنه تربیت شوند جمیع طبقات و اصناف آن برحسب قانون تناسب\nطبیعی به یکبارگی متفقاً متدعرع شده روی بترقی می آورند و هر صنفی وطبقه\nدر آن قوم بر حسب پایه و مرتبۀ خویش در اکتساب کمالاتیکه اورا\nدر خور است سعی مینماید و آن کمالات را استحصال میکند و همیشه اصناف\nآن قوم برحسب مراتب خود با یکدیگر در تکافا وتوازن و تعادل خواهند بود\nیعنی چنانچه بسبب حسن تربیت سلاطین عظیم الشان در آنقوم یافت خواهند شد همچنین\nحکماً فاضلین و علماً متبحرين وصناع عارفين وزارع ما هرین وتجار متمولین و دیگر\nارباب حرف بارعین نیز بوجود خواهند آمد و اگر آن قوم بسبب حسن تربیت بدرجه\n\n٩٨٥","chars":1601,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02225.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2225","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2225","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}