{"book":"adl0986","page":2039,"text":"شماره (نهم) سال دوم توازن در جامعه (۲)\n\nمگر با وجود آن این بطو و آهستگی ما را ناامید نباید سازد، زیرا موثر قوی تری که تعمیر حیات\nاجتماعی ما را محافظه میکند عبارت است از همان صفت که ما آنرا بسیار مکروه میدانیم یعنی\n«صفت جمود و قدامت» بلکه صداهای مخالفانه بیمناکی که بر علیه تجدد پروران از طرف جماعة\nبلند میشود برای محافظه حیات اجتماعی ما قوی ترین موثری بشمار میرود، این جمود جماعت\nبر علاوه ازینکه صالح را از غیر صالح واصلح را از غیر اصلح متمایز کند از جسم او نیز محافظه\nکرده نمیگذارد که تخته مشق تجارب نو بنو گردد.\nدر عالم مادی وتکوین جماعة انسانی تشابه زیادی موجود و هر دو دارای عناصری اند که\nنظام و توازن آنرا محافظه میکنند و مانندیکه در جزء لایتجزا ( Atom ) دو موج متضاد کهربائی\n«ایجابی و سلبی» جاری، یا در تمام دقائق مادی دو قوه مخالف «جذب و دفع» یکجا میباشد\nدر اجتماع انسانی نیز دو عنصر مخالف «تقدم و جمود» موجود است، برای حیات\nمرگ و برای مرگ بعثت لازميست بنا برین اگر دقت کنیم میدانیم که\nصفات سلبی جماعة که ما او را نمی پسندیم در حقیقت جهة بقای او ناگزیر است.\nبرای تو ضیح این مطلب میگوئیم هر گاه ما ماده نرمی را فشار متعددی بدهیم می بینیم\nشکل تازه اختیار میکند و صورت جدیدی میگیرد پس اگر مزاج جماعة انسانی هم مانند همین\nماده تنها نرم می بود، صفات سخت جمودت وقدامت پرستی را نمیداشت ظاهر است چقدر\nانتشار می یافت و چگونه طوایف الملوکی ها بمیان می آمد، و تغیرات هر روزه نظام انسانی را تا\nکجا ها زیر و زبر میگردانید.\nفلسفه های عملی را مطالعه کنید! مسلك سقراط را بینید! مذاهب دیو جانس کلبی؛ اپی\nکوری، رواقی و مشائی واشراقی و غیره را غور نموده دقت بفرمائید که اگر مزاج انسانی\nمانند همان ماده نرم قابلیت تغیر هر وقته را میداشت در برابر این مذهبهای متضاد بیشمار\nاحوال این بیچاره چه می بود؟ بی شبه تمامی نظام و فکر اوزیر و رو شده هیچ جاده راست\nو مستقیمی برای سلوک او پیدا نمی گردید.\nثانیاً: این دعوی که «در فطرت علم و مذهب بر علیه یکدیگر اساسهای\n\n۸۳۸","chars":1745,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02039.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2039","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2039","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}