{"book":"adl0986","page":2038,"text":"شماره (نهم) سال دوم\nمجله کابل\n(٢)\n\nبر پاست، و این خیلی جای تعجب و افسوس است.\nما میخواهیم بقارئین کرام این مسئله پیچیده را حتی الوسع حل نمائیم تا متجددین در راه تاخت و تاز علم و تکامل، وجود قدامت پسندها را از روی (علم تکامل بشر) بسیار مغتنم بلکه نعمت بزرگی انگاشته ایشانرا جلوگیر و سد راه علم و معرفت ندانند، و آقایان قدامت پسند نیز علم و دین را ضد یکدیگر گمان نکرده متجددین را تحت انتقاد و تشنیع نگیرند ازینجهة مباحث مذکوره را بدو قسمت علحده تشریح میدهیم.\n\nاول:\nبر محضر شریف آقایان متجددین پوشیده نیست که جماعتهای انسانی دارای شعور میباشند ولی صاحب فکر نیستند. بلکه میگویند اندازه ارتقای شعوري جماعة همان فرد اوست که از همه بیشتر فکر ضعیف و از همه زیاد شعور مضطرب داشته باشد، جماعت چنانکه تنها دارای شعور میباشد همانطور از جمود هم لبریز است، و این جمود او در ميادين وسيع ترقى جهة توازن قدمهای او لازم است.\nعلمای اجتماع از سالهاست که نظریه گستاو لوبون را تعقیب مینمایند ولی این حقیقت هیچگاه بخیال شان نگذشته که بدانند جماعت يك مخلوق جامد است، چنانکه تغیر و تبدل را بزودي قبول نمیکند، ما را درین اطراف تنها قول «کارل پیرسن» (١) بدست آمده مشارالیه میگوید: -\n«در آثار دارون (٢) و اسپنسر (٣) فرق بزرگ اینست که تحریرات اسپنسر با وجود قوت و تاثیر خود زود محو شدنی ولی تصانیف دارون جاویدانست زیرا این تحریرات در خود يك قوت بصیرت و قوت ادراکی موجود دارد، این کتابها براي حيات انفرادی و اجتماعی اصول و مبادی را پیش کرده که دنیا را به تغییر افکار قدیم مجبور ساخت و مطمح نظر اخلاق ما را بلند و بوسعت دادن میدان در پیشروی ما شروع نمود، ولی اثر این اصول و مبادی فی شبه خیلی بطی بوده\n\n(١) KarlPearson يك عالم و فيلسوف امريكائی (٢) داروین Darwin یکی از فلاسفه طبیعی و يك شخص معروف انگلیسی است. (٣) اسپنسر Herbert-Spencer فیلسوف معروف انگلیسی است.\n۸۳۷","chars":1634,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02038.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2038","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2038","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}