{"book":"adl0986","page":20,"text":"صفحه ( ۱۳ ) سال اول ـ مجله کابل شماره ( اول )\n\nو فلسفه كمك كرد باينكه زبان علمی و ادبی بلاد متعددهٔ عالم عربی باشد ، چنانيكه\nآثار بهت آور او با عظمت مقام خویش هنوز باقی و پایدار است .\nبعد ازین پیشآمد و انقلاب عظیم ، مملکت افغانستان با السنهٔ وطنيهٔ خویش\nوداع نمود . این السنهٔ وطنیه از قبیل زاولى ، هروی ، سگزی ، رخت جانب\nدیار نیستی بربستند .\nافغانستان از عهد قدیم در بعضی ازمنه و برخی امکنه با مملكت فارس اشتراك\nزبان داشتند ، این اشتراك از پهلوی قرابت جوار و منافع اقتصادی و اختلاط باليك\nو غیره تائید میگردید . چنانيكه زبان زند Zand معروف به باکتریائی\nBactrian زبان قدیم افغانستان ، در هزار سال قبل الميلاد با کتاب\nمشهور اوستا Avesta و مذهب جدید روشنی پرست از ساحهٔ افغانستان\nدر مملکهٔ فارس عزیمت فرمود ، و هکذا در زمانهای بعد تری ، زبان پهلوی فارس\nجانشین زبان زند در افغانستان گردید . زیرا مملکت فارس مانيكه در نژاد\nآریائی با افغانستان شرکت دارد ، در بعضی السنهٔ وطنیه نیز باهم مشترک بودند .\nزبانهای هر دو مملکت مثل زبان سغدی ماورألنهر از يك شجره مشتق بود .\nو الحاصل جریان عظیم عربیت این زبانها را رو بهم رفته بشست . تنها درین\nمیانه زبان « پشتو » در دره های مهیب و بلندیهای جبال وطن محفوظ و مامون ماند\nوقسماً پهلوی ساسانی از روی بر و بحر عبور کرده در سواد اعظم هند پناه برد .\nاز ظهور اسلام سه قرن نگذشته بود ثقلت تحميلات لسان دور دست تر\nسامی احساس شد ، لہٰذا ادبای محیحه در صدد چاره برآمده ، خواستند به\nایجاد زبان مشترك نوینی جلوگیری از هجوم لسان نو وارد نمایند .\nافغانستان و ادبای آن برای حصول این مقصد از همه بیشتر و پیشتر راه سعی\nو مجاهدت گرفتند ، زبانی که از آمیزش پهلوی ساسانی و عرب میرفت پا بعرصهٔ\nشهود نهد ، به پرورش و ترقی آن سعی و غیرت ورزیدند . نتیجهٔ آن مساعی موجودیت","chars":1580,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00020.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/20","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/20","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}