{"book":"adl0986","page":1591,"text":"شماره (پنجم) سال دوم\nنظریات علمای روسیه\n(٥٩)\n\nآثار تاریخی آن هیچگونه معلوماتی نمیدهد. در تصنیف سالادین که در سنه ۱۹۰۷ در زیر عنوان (یادگارهای صنایع مستظرفهٔ اسلام) اشاعه یافته در قسمت اولین آن فقط در باب مینارهای غزنی افغانستان ذکر میکند که آنهم قبلا از طرف فرگیوسون (تاریخ صنعت معماری هند و شرق، بزبان انگلیسی) نشر شده است. در باب آثار معماری اسلام در افغانستان که چقدر و بچه حالت در حال حاضر میباشد مثلا بارتولد وندر مایر در تصنیفات فوق الذکر خویش معلومات میدهند و چنانچه ایت هم در باب سه دانه طاق بزرگ نزديك دروازهٔ غربی بلخ شرح میدهد که بقرار گفته ساکنین آنجا از آثار مسجد جامع، چهار سوق، مسجد سبز است و نیز خرابه های مدرسه ایست که سبحان قلی خان زمامدار نصف دوم قرن ۱۷ عیسوی آن بلاد عمران نموده است هکذا خرابهای دیگر است که از طرف چنگیز خان مخروب گردیده، و احتمال دارد که تخریب آن به دورهٔ تعلق داشته باشد که چنگیز خان شهر بلخ را خراب نمود. در مزار شریف مقبرهٔ خلیفه: علی (کرم الله وجهه) که در سنه ١٤٨١ عیسوی سلطان حسین تیموری آباد کرده بود، موجود است. نظر بمشاهدات هیئت اعزامیهٔ المانی که فقط داخل مقبرهٔ شکل قدیمی آنرا نشان میدهد اما از طرف خارج مقبره، بواسطهٔ الحاقات بی مذاق تماماً تبدل یافته است و همچنین خرابه های قرون ۱۳ - ١٤ عمارت اسلام گمان میرود که موجود باشد.\nحال نظری بطرف هرات می اندازیم. در آنجا فخرالدین کرد بالا حصاری در سنه (١٢٨٥ - ۱۳۰۷ عیسوی) آباد کرده است که حال هم وجود دارد. بارتولد فقط در باب عالیترین ابنیه داخل شهر که عبارت از مسجد جامع باشد و در سنه ۱۲۰۱ عیسوی از طرف غیاث الدین سلطان کرد عمران و در قرون ۱۳ - ١٤ باز ترمیم گردیده متذکر میشود. نظر بمشاهدات هیئت اعزامیهٔ المانی گویا مسجد مذکور در ازمنهٔ مختلفه ترمیم و تعمیر گردیده و در حال حاضر هم در اثر توجهٔ امیر بصورت مرغوبی صیانت میشود و در اعصار خیلی ما بعد ازان (نسبت به زمان انشاء آن) دیوارهای حیاط جامع مذکور با خشت های منقش مزین\n\nشرح حصار هرات و بالا حصار آن با فوتو ها در کتاب هملتن (افغانستان سنه ١٩٠٥ صحیفهٔ ١٥٧ - ١٥٨ - ١٦١)\n\n٤٨٨","chars":1821,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01591.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1591","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1591","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}