{"book":"adl0986","page":1589,"text":"شماره (پنجم) سال دوم نظریات علمای روسیه (٥٧)\n\nاز عمرانات ادوار قبل از اسلام و در بلخ وجود دارد بارتولد توضیح میکند (صحیفهٔ ٩ - ١٠) که این عمارت در عصر دهم در حالت ویرانه دیده شده است. جغرافیادان ایرانی آنرا عمارت پادشاهان قدیم ایران مینامد ولی بحقیقت قریب تر عقیده بارتولد است مبنی به توضیح جغرافیا دانان عرب که میگویند، نوبهار معبد آن دینی است که شهنشاهان چینی و شاهان کابل معتقد آن بودند، یعنی بودایان شرح ساختمان معبد مذکور را در قرن نهم ابن الفقیه میدهد و از او پیشتر در قرن هفتم از طرف زائر بودائی سوآن تسآن نیز تشریح گردیده که در معبد مزبور چندین مقدسات بودائی مدفون و بطرف شمالی زمینه پله‌ها راه داشت و در وقتیکه سوآن تسآن حضور داشت تا صد عدد صومعهٔ بودائی در بلخ موجود بود چقدر حفریات این موضع پر ثمر خواهد بود و چقدر چیزهای جدیدی در فن صنایع قدیمه ما را خواهد آموخت! حفریات این موضع قرار یکه مجله فرانسوی در سنه ١٩٢٢ اطلاع میدهد از طرف موسیو فوشه در بلخ آغاز گردیده است و در آنجا اکتشافات جدیده را انتظار میکشد و برای مطالعات صنایع یونان بودا مساعدت خوبی خواهد نمود که خط مشی اساسی مقاصد علمی خود را تعقیب کند.\nسلطنت یونان و باختریان که عظمت و جلال آن نصیب قرن دوم قبل الميلاد است میبایستی آثار عتیقهٔ آن در ناحیهٔ هندوکش و همچنین اراخوسی (ناحیه علیای دریای هلمند یا پایتخت قندهار) مانده باشد. در این مواضع ممکن است که آثار صنایع حقیقی باخترها ظاهر شده و هم در تمثالهای قدیمه صنایع چین تا ثیر آن امکان مکشوفیت دارد (قرن دوم قبل از میلاد) در اینخصوص هیرت نیز تصدیق ولي شاوان تکذیب میکند.\nدر قسمت غربی باختریان قدیم از خرابه‌های شهر باختری قدیم تیدملك (اسم سابق آن بوکراتیدیا) سیاحین ذکر میکنند هکذا احتمال دارد آثار ارتاکوانهٔ قدیم در موضع بالا حصار هرات چنانکه توماشك (١) حدس میزند پیدا شود. ندر مایر (رئیس وفد المانی)\nبسمت شرق جنوب بلخ قدیم از ابنیهٔ خیلی قدیم که بکلی ویران گردیده‌اند متذکر\n\n(١) بار تولد «اجمال جغرافیای تاریخی ایران سنه ١٩٠٣ صحیفه ٤ - ٢٥ »\n\n٤٨٦","chars":1773,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01589.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1589","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1589","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}