{"book":"adl0986","page":1513,"text":"شماره ( چهارم ) سال دوم مسئله سعة عالم ( ٩٩ )\n\nمسئله سعة عالم\n\n۱ - مسئله سعة عالم : چند انگاهی بزرگ بین فلکیین گردیده . نظریۀ بسیه میگوید :\nعالم کروی شکل و دارای حدودی است که در ماورای آن جز ظلمات تو برتوی رویهم\nریخته چیزی نیست . قطر این کره هزار ملیون سال نوریه است .\nسر گیمس جینز میگوید : عالم اتساع تدریجی را گیر است و بتوپ فوت بال می ماند\nکه هر قدر پف شود وسعت میگیرد . داکتردی ستیتر هولاندی که از مشهور ترین علمای\nفلك در عصر حاضر است این نظریه را تائید کرده و بران افزوده میگوید : عالم در تغیر\nمستمر محض از حیث جسم نبوده بلکه ازحیث شکل نیز دچار تغیر است و قطر عالم در وقت\nحاضر بیست هزار ملیون سنه نوریست .\n« قوۀ نور آفتاب »\n۲ - قوۀ نور آفتاب : آفتاب بزرگتر یاروشتر از سائر شموس کائنات نیست بلکه\nدر کائنات آفتابهائی هستند که عقل را ضخامت و بزرگی هر يك از انها بهت میزند . باوجود\nآن آفتاب ما از تمام ستاره ها یا ستارگانی که بچشم یا تلسکوبها دیده می شود بنظر روشن تر\nو قویتر می نماید . علمای فلك نور آفتاب را با نور سائر اجرام فلکی مقارته و مقائسه\nکرده اند و ظاهر گشته که نور آفتاب در نیمروز ٤٦٥ هزار بار از نورماه تمام بیشتر\nمیباشد و یکصد و بیست ملیون بار بزرگتر از جمیع اجرام فلکی است که در شب صافی ما\nمشاهده آن میکنیم .\n« رنگ و بوی »\n٣ - رنگ و بوی از تجارب عدیده که فریق از متخصصین حیوانات در المان کرده اند\nاستنباط می شود : که عامل جذب و کشش پروانه ها بجانب گلها همان رنگ گلهاست نه بوی\nآنها و اعتقاد شائع تاکنون بر عکس آن بوده وازین تجارب ثابت گشته که انواع معینی\nاز پروانه ها با رنگهای معینی مائلند یعنی همه آنها برنگ واحد میل ندارند .\n\n٤٢٤","chars":1447,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01513.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1513","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1513","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}