{"book":"adl0986","page":1490,"text":"شماره (چهارم) سال دوم مجله کابل (۷۸)\n\nمغولها نیز که ضرب دست او را در جنگهای پنجاب مکرر دیده بودند در دوره سلطنت\nتقریباً هشت ساله او دیگر آرزوی هندوستان نه نمودند پس غیاث الدین برای آرامش\nداخلی رعایا و تلافی خسارات عسکر کشی ها مالیات باقی مانده را تخفیف نمود و در عمرانات\nدولتی بیفزود از انجمله است ارگ تغلق آباد در جوار دهلی قدیم که تا هنوز خرابیهای\nآن پدیدار است غیاث الدین امور دولت را باهل آن بسپرد ولایقترین رجال افغان را\nبوزارتها و حکومتها بگماشت از قبیل ملك تاج الدین جعفر ، ملك برهان الدين ، ملك بهاءالدين\nملك اسد الدين وغيرها . ملك اختیار الدین مشهور مؤلف كتاب بساتين الانس سمت دبیری\nدارالانشاء ( سرمنشی ) حضور غیاث الدین داشت ، امیر خسرو کتاب تغلقنامه را بنام\nنامی این پادشاه کمالات آگاه نگارش داد . غیاث الدین در سال ۷۲۵ هجری در قصبه افغان\nپور نام در جوار دهلی هنگامیکه از جنگ عودت کرده بود زیر سقف خانه شد و جایش\nبه ولیعهد او ملك فخرالدین سپرده گردید\nملك فخرالدین ولیعهد ملقب به الغ خان بود و بعد از نیل بمقام سلطنت مشهور به سلطان\nمحمد شاه گردید ، محمد شاه یکی از پادشاهان تربیه شده و بلند همت افغان بشمار میرود ،\nبطوریکه مورخین مینویسند محمد شاه سخنگوی فصیح و نویسندۀ ماهری در زبان عرب و فارسی\nبوده بداهۀ مکاتیب و فرامینی مینوشت که منشیان حضرت از تحریر او بحیرت می اوفتادند ،\nو در عین حال خط را سخت نیکو نوشتی ، محمد شاه را در تندی هوش ، حافظه قوی\nبسی میستایند و محمد قاسم تصریح میکند این پادشاه در تاریخ ، حکمت طبیعی ، طب ،\nنجوم ، ریاضی ، منطق مهارتی بسزا داشت و در تشخیص امراض غالباً با اطبای معروف\nمناظره مینمود ، اکثر اوقات محمد شاه مصروف تحصیل علوم معقوله و فلسفه بوده و دائما\nمباحث او باسعيد منطقی ، نجم الدین انتشار ، عبید شاعر که از دانشمندان مشهوری بودند\nدوام داشت ، محمد شاه بالذات از شعرای شیرین بیان عهد خود محسوب بود و با آنکه\nبقول فرشته باعلوم منقوله چندان سر و کاری نداشت از ارتکاب ملاهی و مناهی مبرا\nو در ادای فرایض و اوامر منهمک بود، سخاوت محمد شاه بحدی مفرط بود که میتوان مسرفش\n\n٤٠٣","chars":1812,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01490.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1490","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1490","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}