{"book":"adl0986","page":1467,"text":"شماره (چهارم) سال دوم نگاهی به مانچوریا (٥٩)\n\nجنوبی قابض و حکمران بودند - و وقتاً فوقتاً خاندانهای قوی تر چینی\nبر حصص مذکوره دست تعدی دراز میکردید - منجمله ریاست های بومی مانچوریا مشهور\nترین خیتانها بودند که در قرن دهم میلادی ازین قوم خاندانی موسوم به لیاو زمام\nریاست در دست گرفت و آنها نه فقط بر قسمت مانچوریا حکمرانی میکردند بلکه\nقطعات «منگولیا» و «چهلی» را نیز در تصرف خود آورده بودند - در قرن دوازدهم\nقوم «نوچن» خیتانها را بر انداخته دودمان «کین» را بر سر حکومت آوردند - کین ها\nکه شاخی از قوم «نوچن» بودند چین شمالی را گرفتند، ازان به بعد مغولها استیلا نموده\n«نوچن» هارا بر انداختند - در قرن شانزدهم میلادی مانچوها (پادشاه موجوده\nمانچوریا از همین خاندان است) زیر قیادت «نورها چو» اقتدار و برتری حاصل کرده\nقوتی را نایل شدند که بالآخره در قرن هفدهم منجر به فتح کل چین گردید.\nبعد از کشف امریکا (١٤٩٢ میلادی) دول مغربی به آسیا شوق حکمرانی داشته\nو برای گرمی بازار تجارت مصروف شده هسپانیه و فرانس در صف اول قدم میزدند -\nانگلیس و هالیند نیز در تعاقب آنها روان بودند، روس ها در دورهٔ پتر کبیر به\nتوسیع سلطنت پرداختند و در نتیجه در قرن هفدهم تهاجمات آنها طرف مشرق آغاز نموده\nبسرعت پیش رفت، لیکن (کیا نگ هسی) پادشاه آنوقت مانچو پیشرفت\nآنها را معطل نمود، اما چون سلطنت مستبده و مطلق العنان چین با وجود\nوسعت زیاد به اصلاح نظام و اداره های حکومتی هیچ توجه نداشت لهذا در\nحالت جمود و خمود مانده بعد از فوت پادشاهان مقتدر از جلوگیری روس عاجز آمد\nیعنی بالآخره سلطنت تزاری روسیه در قرن نوزدهم (١٨٥٨) بر کل علاقهٔ شمالی دریای\nآمور قابض گشت، و در سنه ١٨٦٠ علاقهٔ مشرق (آسوری) را گرفت در مرور این زمان\nسایر دول اروپائی برسواحل چین تجارتخانه ها بنا نموده حقوق تجارتی از خاقان چین حاصل\nکرده رفتند و در ٤٩ بندر چین اروپائی ها آزادانه تجارت مینمودند - سلطنت وسیعهٔ چین\nبسبب ضعف خود دائما در مقابل مطالبات دول اروپائی ها سرخم کرده شرایط آنها را\nقبول میکرد و مراعات میداد و قوت اداره برای دولت و حکومت چین بدرستی باقی نمانده\n\n٣٨٤","chars":1806,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01467.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1467","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1467","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}