{"book":"adl0986","page":1428,"text":"شماره (چهارم) سال دوم مجله کابل (۲۸)\n\nدر رباعیات خیام ولزومیات معری امور مشترك حسب ذیل است :\n(۱) موضوع سخن هردو حکمت واخلاق است .\n(۲) هردواز آرایش وزیبایش دنیا بیزار وتعليم زهد و ترك دنیا میدهند .\n(۳) هر دو از افکار حکمای یونان متاثرند .\n(٤) هر دو مذهب را بمعيار عقل میگذارند .\n(٥) عايد ببعض اعتقادات رنگ ملحدانه اظهار میکنند .\nدرین شبهه نیست که در رباعیات خیام همان روح دایر وسایر است که در هر صفحة\nلزومیات معری دیده میشود ولی مسلم نیست که این را از معری اخذ کرده باشد . از مآخذ\nمعتبره سوانح خیام تاریخ الحکمای قاضی اکرم بن القفطی است مشارالیه مینویسد :\nامام خراسان وعلامة عصر خود است ، علوم\nیونانی را میداند واز پاکیزگی اعمال جسمانی\nصفائی نفس انسانی میطلبد و بآن ذریعه به طلب\nخدای واحد وجزا دهنده ترغیب میدهد\nومطابق قواعدیونانی ها حكم التزام سياست مدن\nصادر میکند . (۱)\nازین تحریر معلوم شد که خیام عالم فلسفة یونان بود وغالباً از همین جهت است که اورا\nيك رنگ الحاد داده است ، بقول بستانی بهتر است که بجای لزومیات معری جمهوریت\nافلاطون را ماخذ خیالات خیام بدانیم .\nاگر خیام افکارخود را از معری میگرفت باید یکی ازینهمه تذکره نویسان اشارة\nبا ينطرف ميكرد خصوص يك مؤرخ متجسس وفلسفی مزاج مثل ابن القفطی .\nبهر حال ازین مسئله انکار ممکن نیست که در کلام هر دو مشابهت هائی موجود است ،\nکلام های مشابه هر دورا برای مقایسه درج میکنیم .\n\n(١) تاريخ الحكما ٢٤٤ طبع جرمنی\n\n٣٥٣","chars":1258,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01428.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1428","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1428","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}