{"book":"adl0986","page":1279,"text":"شماره ( سوم ) سال دوم مجله کابل ( ٤٢ )\n\nو راز هیاطله گویم عجب فرو مانی که شاه ایران آنجا چگونه شد بسفر\nزچین و ماچین یکرو به تالب جیحون زترك و تاجيك از ترکان و غز و خزر\n\nشعرای افغانستان\n۲\nبقلم سرور خان گویا\n\nشهید بلخی : -\nشیخ ابوالحسن شهید ابن حسین بلخی از بزرگان حکما و فلاسفه عصر و از مشاهیر خطاطان خود محسوب است و بقول یاقوت صاحب معجم البلدان از مردم جهود انك ( قریه ای از قرأ بلخ ) بوده است تذکره نویسان همه وی را معاصر بانصر بن احمد سامانی دانسته اند . جنبهٔ حکمت او بر شعر غلبه داشته است و در حکمت درجه ای داشته که با محمد ابن زکریای رازی حکیم و دانشمند معروف آن زمان معارضه میکرد . چنانکه ابوالفرج محمد بن اسحق ندیم در کتاب الفهرست (۱) در حق او مینویسد . در زمان رازی ( یعنی محمد زکریای رازی طبیب وحکیم معروف متوفی در سنه ۳۱۱ ) مردی بود معروف به شهید بن حسین بلخی مکنی بابوالحسن در حکمت بغایت ماهر وصاحب مصنفات بسیار و بین وی و رازی مناظرات بوده است . و سپس در شمارۀ مصنفات محمد ابن زکریا شمرده است : کتابی در رد شهید . و کتابی دیگر خطاب به شهید در اثبات معاد . در یتیمة الدهر ثعالبی نیز در ترجمۀ احوال محمد ابن موسی حدادی ذکری از و رفته است ( معروفست که از بلخ چهار تن برخاسته ابو القاسم کعبی در علم کلام و ابا یزید بلخي در بلاغت و تالیف و سهل بن حسن در شعر فارسی و محمد ابن موسی در شعر تازی شهید بن حسین در شعر فارسی و تازی از معاریف زمانه خویش بوده و مخصوصاً در شعر فارسی از بزرگانست و شعر تازی او نیز تادرجهٔ معروف بوده . ) از اشعارش برخی در لباب و بعضی دیگر در کتاب حماسة الظرفا تالیف\n(۱) کتاب الفهرست ابن ندیم چاپ ( لايپزيك ۱۸۷۰ - ص ۳۱۹ و عيون الانبان فی طبقات الاطبا ابن اصیبعه چاپ مصر ج ۱ ص ۳۱۱ ) .\n\n۲۵۰","chars":1517,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01279.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1279","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1279","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}