{"book":"adl0986","page":1246,"text":"شماره (سوم) سال دوم قانون در حیات (۱۹)\n\nاین شعب بنام قوانین اساسی، اداری ، جزائی نامیده میشوند که فقط در داخله ممالك\nملل وحكومات شان رویهم رفته باین انواع قوانین رفع احتیاج مینمایند .\nاین مراتبیكه گفتیم از لحاظ علم حقوق است یعنی ( حقوق داخلی ) که فقط حدود\nو حقوق هریكی را توضیح و تبین میدارد ؛ ولی همینكه از طرف ملل وحكومات بمقصد\nرفع حوایج ترتیب و تدوین یافته و در دست اجرا گرفته میشود از جهۀ حتمیت و سراءت\nنفوذ قانون نامیده میشود . قانون اساساً دو منبع و مأخذ دارد : اول شرایع آسمانی که یعنی\nغالباً انسانها حوائج خود شانرا از کتب مقدسة الهی اخذ و استنباط نموده اند . ثانی عرف ،\nعادات ، مقتضیات زمان و ایجابات عقلیۀ که انسان این احتیاج خود را بزمانه های مختلفی\nمرفوع داشته است .\nقسمت اولی طبیعی و لایتغیر است و همیشه در قید ترتیب و تدوین بوده انسان دران\nحق تصرف و مداخله ندارد، صرف ارادۀ باریتعالی بمقتضای اعصار و زمان کتب\nو شریعتی را متوقف فرموده و شریعت یا قانون تازۀ مقدس خویش را بوسیله \"نبی\" فرستاده\nاست . که خاتمۀ این گونه شرایع آسمانی و كتب مقدسه الهی بطور اكمل قرآن كریم و شریعت\nغرای اسلامیه است .\nقسمت ثانی قوانین موضوعه خود بشر است که آنرا نظر بحوائج خويش وضع كرده\nولی در تعدیل و اصلاح آن مختار و هر زمانی میتواند مقتضی حال و احتياج خود تغیرات\nو تبدلاتی در ینگونه قوانین موضوعه واقع نمایند .\nاین قسمت مؤخرالذكر عادتاً دارای دو صورت است كه يکی جامع و عمومی یعنی مفاد\nو احكامش بلا استثنا در منطقۀ زندگاني يك ملتی حكمفرما و دائماً در قید تدوین و ترتیب\nبوده اطلاق رسمی بآن كرده ميشود . ثانی عبارت از يك نوع قوانین عادی و غير مدون است\nکه اقوام و ملل آنرا بين خود شان معمول و مجری داشته گاهی نفوذش محدود میماند گاه\nنسبتاً وسیع تر شده و اطلاق قوانین قبایلی بآن کرده میشود؛ ولی مواد خوب اینگونه قوانین\nقبایلی و كوچك هر زمان در موقع تدوین قوانین داخلي يك كشور مأخذ و منبع قرار يافته\nو صورت رسمی را حاصلی می نماید ؛ گویا بدواً حوائج و مقتضيات زمان محرك فكر و احساس\n\n۲۲۷","chars":1768,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01246.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1246","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1246","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}