{"book":"adl0986","page":1209,"text":"شماره ( دوم ) سال دوم مجله کابل ( ٨٤ )\n\nو شرقاً بحدود و حواشی مملکت آسام که در جوار ولایت بر ماست تماس کرده و حد فاصل آن در جهت غرب رود بار سند بحساب میرفت ، پس باینحساب طول این شهنشاهی عظیم را شرقاً غرباً بالغ بر ( ١٢٦٥ ) میل جغرافیائی میتوان شمار کرد .\nاما راجع بادبیات افغانستان درین دوره موالی غور در هندوستان میتوان بطور اختصار گفت بعد از انکه زبان فارسی وطنی افغانستان در عهد پاد شاهان طاهری هرات و صفاری سیستان پرورش یافت و در عصر سلاطین سامانی بلخ دارای رونق و جمال ادبی گردیده حتی در ماورألنهر شعاع افگند در دوره سلاطین غزنوی این جمال ادبی در منتهای کمال رسید چونکه در انعهود مثل امروز زبان ادبی و رسمی افغانستان همان فارسی وطنی بود پس در سایه علم و ادب پروری دولت های افغا نستان شعرا ئی درین زبان پیدا شدند که هنوز مثالی در عرصه گاه جهان ندارند . هنگامیکه قطعات عسکری افغانستان در زیر علم غازی بزرگ محمود زابلی رود بار های هند را عبور مینمود یکعده از علما و فضلای افغا نستان در عقب ایند سته های نظامی قدم در خاک هند گذا شته و به اشا عۀ شعا ئر اسلامی و علوم عربی و اد بیات افغا نستانی صرف مساعی ورزیدند ، ناشرین بزرگ اد بیات افغا نستان در هند شعرای مشهور افغان بودند از قبیل فرخی سیستانی ، مختاری غزنوی معزی غزنوی ، مبارکشاه سیستانی ، یوسف بن نصر و غیرها ازان بعد چون زبان رسمی و ادبی حکام افغان در هند زبان فارسی بود باالتدریج در قرن شش هجري ادبیات افغان در اکثر مراکز مهمه پنجاب و هند بسط یافت بحدیکه در دوره سلطنت پادشا هان غور بعلاوه مسافرتهای شعرای افغان در هند از قبیل محمد فراهی ، نصیر سیستانی ، مبارکشاه مرورالرودی ( مرغاب ) و ابن نصر سیستانی و امثالها استعداد ادبی در خود هندوستان آنقدر نضج یافته بود که شعرائی در انسر زمین بزبان فارسی قدم در عرصه شهود گذاشتند همچون سعد سلمان لاهوری ، فریدالدین دهلوی ، منهاج السراج لاهوزی ، امیر خسرو دهلوی ، حسن دهلوی و غیرها در دوره سلطنت موالی غور در حالیکه علم و ادب مدنیت و جمال مملکت افغانستان لگد کوب جهل و تعصب وحشیان مغول بوده و از آنهمه گلستان فضل و ادبیات سوای خار زاری باقی نمانده بود ، هندوستان مرکز علم و ادب افغانستان بشمار میرفت و امثال محمد عوفی تذکرهٔ\n\n٢٠٤","chars":1927,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01209.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1209","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1209","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}