{"book":"adl0986","page":1062,"text":"شماره (اول) سال دوم\nمجله کابل\n(۸۸)\nقسمت های اولی یعنی کتب قلمی و مطبوعات مستقل از تار یخیست که انسانها قدرت خط و کتاب یافته و به اوایل انکشافات مطابع برخورده اند مخصوصاً در قرن ۱۵ میلادی تمایل علما نظر به احتیاج علمی به تدوین یا طبع و نشر کتب دیده شده ولی شروع قسمت ثانی اوقات پساتری است که مطابع نسبتاً ترقی یافته و ملل دنیا احتیاجات سیاسی و اجتماعی خود را احساس کرده اند و اشاعه یا ترویج افکار خواسته است از نهضت های اجتماعی ملل اعانت نماید باین معنی جراید جز در قرن ۱۹ دیده نشد چنانچه دایرة المعارف عربی می نویسد مثليكه پیش از قرن ۱۷ هم اصولیاتی بین قدما مروج بوده ولو شبیهه جراید عصری رنگ و رونق نداشتند از انجمله روما نیها هر وقتيكه نشر خبر مهمی را خیال میداشتند توسل به صحیفه مسما به (ایکتا دیورنا) می جستند و آنها را بدیوار چسپانیده یا بمقامات طوایف میفرستادند تا مردم از آنها مطلع شده یا در گردا گرد مردم نشسته آنرا میخواندند بدینمنوال تا قرن هفده بوده و در آن تاریخ در بندقیه یکی از شهرهای ایتالیا بنام (غازت) نشرات شروع گردیده در هالیند و فرانسه بنام (اخبار) و در لندن بنام (میرکور) همچنان در سایر نقاط عالم هم بعد یکدیگر بمرور اشاعه یافته.\nالحاصل در این از منه که تاریخ مبادی نشریات ملل وممالک دیگر را نشان میدهد ما وقتی فضای افغانستان را در آن ورق بزنیم متاسفانه اوراق خونین و سطور مغشوشی در برابر چشم ما صفحات وطن را يك صحنه جنگ و جدال و زمینه کشمکش های خارجی و داخلی نشان میدهد که یعنی اگر آثاری هم بوده پامال معرکه های رزم آوران گشته تنها اوراق مطبوعی که از وجود مطبوعات و نشریات قدیمی وطن بما اطلاع میدهد آثار دوره دومی زمامداری اعلیحضرت امیر شیر علیخان مرحوم بوده که از (۱۲۸۰) هجری قمری) شروع شده و نسبتاً آرامش افغانستان برای چند سالی بزمامدار آن عصر مجال داده است تا برای نظم و نسق امور اداری مملکت و وسایل عرفانی یا تنویر افکار ملی مساعی جمیله بکار برده شود از زمره مطبوعات و نشریات آن دوره که از چندی در اثر کنجکاویهای بسیار بدست نگارنده آمده یکی وعظ نامه ایست که مشتمل بر وقایع جنگ عثمانی و روس ترجمه از جریده (تیمز لندن) بوده باضافه شش و نیم صفحه مقدمه که از طرف مرتب\n\n۸۸","chars":1894,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01062.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1062","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1062","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}