{"book":"adl0983","page":44,"text":"(۳۱)\n\nباری میرزا بایقرا تفصیل این ماجرا را بدارالسلطنه هرات نوشته و در باره عمران آن دستور خواست ، سلطان عالیشان بدین شرح و تفصیل اکتفا ننموده و برای تحقیق موضوع (امیر کبیر علی شیر) را به بلخ روانه داشت . چون وزیر روشندمیر یعنی امیر علی شیر بدیدار شیر خدا دیده روشن کرد ؛ و حقیقت حال را بروجه کمال مشاهده نمود با عجز و الحال بمربای هرات اطلاع مفصلی داده ، و عریضه خویش را به آیه مبارکه بشر المؤمنین بان لهم فضلاً کبیرا آغاز و بدین غزل مختوم ساخت : -\n\nبزم می در شام درد آشام بلخ آمد پدید \nهیچکس عنقای مغرب را شکار خود نکرد\nگوهری غائب شد اندر قعر دریای نجف\nشامیان را بعد ازین شورو علی پیدا شود\nساکن خلد برین یعنی مزار شاه دین\nعین آب زندگی از کوفه میجستند خلق\nروضه(ش) بزم عرفان ازمزارشاه جوی\n\nاینهمه انوار از ان جام بلخ آمد پدید\nشاد باش ای دل که اندر دام بلخ آمد پدید\nوین زمان از قبة الاسلام بلخ آمد پدید\nکاین فروزان شمع اندربام بلخ آمد پدید\nدر مقام لازم الاکرام بلخ آمد پدید\nای سکندر بین که اندرجام بلخ آمد پدید\nسکه شاهنشهی بر نام بلخ آمد پدید\n\nسلطان حسین میرزا از هرات در بلخ به آستان حضرت شاه می آید\nبوصول این عرصه داشت سلطان حسین میرزا در عین شدت گرما ؛ یعنی در ماه سرطان عزم زیارت آستان حضرت شاه مردانرا نموده با هزار الوس چغتائی ، و ده هزار عسکر جرار ، و تمام شهزادگان و اکثر از امراء و غواص وبزرگان هرات بطرف قبة الاسلام بلخ عازم گردیدند .\n\nپس از وصول بخطه بلخ ، همینکه برجوار آن قبله اقبال و کعبه آمال رسید هرچند سلطان بدرد غنج سختی مبتلا بود ، و تا اینجا بتخت روان آمده بود ، حد ادب واخلاص را نگهداشته پیاده گردید و در موضعیکه اکنون (درب نظر گاه) میگویند کریمة شریفه (وكلبهم باسط ذراعيه بالوصید). واین التجا نامة خویش را بصدای بلند خوانده و بپهلو غلطیده و غلطان غلطان خود را درموضع مدفن مبارك رسانید .\n\nالسلام ای بارگاه شاه مردان السلام\nبارگاه پادشاه ، الله اکبر، اینچه جاست؟\nحكم، وليطوفوا طوف در این بارگاه\nچون عسل فيه شفاء گفت لناس آن حكيم\nبردرت آمد گدای بینوا (سلطان حسين)\n\nقبلة للناس ، حصن الخلق ، ما من للام\nسجده گاه اولیا ، سبحانك اللهم، چه نام\nفيه آيات ، آیتی در شان این عا لیمقام\nمثل زیتون مبا رك هست بهر خاص و عام\nرحم كن بر حال این مشتاق ای شاه كرام\n\nسلطان حسین میرزا اراده دارد تابوت حضرت شاه را بهرات نقل دهد ، و لی اجازه نمی یابد\nسلطان عالیشان که بعدازفراغ و زیارت ، ونثار تحایف بشيوخ ونقبای آنحضرت ، به مدد اخلاص وارادت خویش از دارالشفای آن مهبط لطف و مواهب یعنی اسد الله الغالب، ازمرض مزمن(قولنج)صحت یاب شد، شوقی بیدل ، و هوائی بسر انداخته بابزرگان همرکاب مثل مولانا عبدالرحمن جامی و مولانا معین ، صاحب معارج النبوة ومولینا حسین واعظ کاشفی و حفید مولینا سعدالدین تفتازانی رحمة الله عليهم طرح مشوره نهاد که اگر سعادت شامل حال شود جسد مبارك شاه ولایت ماب رض را بهمراه","chars":2485,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0983/00044.jpg","first_page":1,"last_page":129,"title":"Tārīkh-i Mazār-i Sharīf : vāqiʻ-i Balkh تاريخ مزار شريف : واقع بلخ","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0983/44","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0983/canvas/44","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0983/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0983_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}