{"book":"adl0983","page":25,"text":"( ١٤ )\n\n١٠٥٠ تا سنه ١٠٥٧ در بلخ و بخاراسلطنت کرده ، و چنانچه از آخر کتاب واضح شده گو یا مؤلف\nبعد از نظم نزهة الا رواح امير حسینی و گذارش آن از حضور سلطان نذرمحمدخان که اینوقت\nاز طرف پدر نائب الحکومه بلخ بوده از طرف سلطان مذکورمامور میگردد که بنام بحر الاسرار\nکتابی تالیف نماید !چنانچه مصنف بدريافت همین امر درمدت پنجسال چنین اثر بزرگ و جامعی\nرا درتاریخ آل چنگیز خصوصاً خاندان تقاتیموربن جوجی بن چنگیز خان جمع وتدوین نموده\nوتمام امرای این دودمان را با اولادان آنها وشرح حکومات ، و آثار عمرانی شان مع علماء\nوفضلاء وادباء واهل الله منطقة حکومات شان تفصیل مید هد . با اینهمه چون مؤ لف اصلاً\nبلخی است، وسلطان زمان وی یعنی نذرمحمد خان هم در بلخ میبوده، لهذا در تاریخ ولایت بلخ\nوحول وحوش آن باهتمام وتحقیقات بسیارنگارش رفته واگر مبالغه نشود میگوئیم از هربلست و خطوهٔ\nبلخ نام میبرد ، ومقامات تاریخی و مزارات وبزر گان آن را میشمرد، مدعا مؤلف مذکور\nبعد از آنکه موضع دفن حضرت شاه ولایت مآب را در بلخ معرفی مینماید ، شرح نقل\nوحركت تابوت شان را بسوی بلخ با لتفصیل مینویسد .\n٢( تذ كره ٧٠ مشایخ بلخ : - مؤلف این تاریخ محمد صالح بدخشی ابن امير عبد الله ابن امير عبدالرحمن\nابن شیخ خلیل الله ورسجي البدخشی است که بنابر فرمایش سلطان عالیجناب عبد المومن خان(١)\nابن عبد الله خان از بك در سنه ١٠٠٣ اثر مذکور راتصنیف نموده ، این کتاب حاوی حالات ٧٠\nنفر از آسودگان بلخ است که احوال همه را از آوان طفولیت تا موت، با نام تصا نیف شان در\nقيد سنه وتاريخ شرح نموده ،وقبر آنها را در هر کجای بلخ که هستند نشان داده، درین تالیف پس\nاز آنکه مؤلف، جغرافية بلخ راختم وبشرح احوال ٧٠ نفر آسودگان بلخ آغاز مینماید ازهمه اول\nسیر حضرت شاه ونقل تابوت شان را از نجف ببلخ تبعاً وتبركاً تفصیل میدهد .\n٣ (تاريخ ا كبر دین : درین تاریخ اولا احوال وسوانح ٤٩ نفر بزرگان و آسودگان بلخ شرح داده شده\nوبعد از آن شجرة نسب وطريقت ٥١ نفر اهل الله خراسان ومتولیان مزارشریف، و بعضی از شعرای\nمعروف درج یافته ، وازان گذشته از حیات شاهان هند ، گجرات ، بنگاله ، کشمیر و سلسله های\nسلجوقیان ، غوریان ،خوارزمشاهیان ،مظفریان ،ملوك كرت ،اولادان امیرتیمور ، وشاهان آخر\nبخارا بصورت اختصار بحث بمیان آمده . اگر چه این تاریخ ازسر و آخر خود کمبود دارد ،\nو نمیتوان سنه تالیف و مؤلف اورا پیدا کرد ، اما چون سلطنت پادشا هان بخارا را تا جلوس\nامير نصر الله که سنه١٢٤٠ است رسانده، و آن را بظفر ونصرت دعا کرده معلوم میشود که مؤلف\nدرزمان همین شاه بوده وتاریخ خودرا درحدود همین سنه ختم کرده است ، این نسخه که مورد\nمطالعة من است درظرف ٩٦ صفحه درهرصفحه ١٧ سطر بخط ياقد ترد خو شخطی تحریر شده\n\n(١) عبد المومن خان بن عبد الله خان بن سكندر خان بن جانی بیگ سلطان،از شاهان ازبكية جوجی نژادبوده وی\nازجانب پدر حکومت بلخ وطخارستان را داشت ، وبفرمان پدر خود بدخشان را نیز از سلطان\nزادگان چغتائی گرفته متعاقب آن برمشهد ونشاپور وبعضی بلادخراسان نیز استیلا نمود ، درزمان\nحیات پدرش اورا سلطان عبد المومن خان و خان خورد میگفتند .درسنه ١٠٠٤ که عبد الله خان فوت\nشدوی بشاهی رسید ،وچون رسم از بکیه چنگیزی بود که پسر شاه را سلطان، یا توره، وخود شاه را\nخان خطاب میکردند ،ازينکه درين کتاب اسم وی سلطان عبدالمومن مر قوم است معلوم می شود\nکه در هنگام شهزادگی وی تالیف شده است .","chars":2866,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0983/00025.jpg","first_page":1,"last_page":129,"title":"Tārīkh-i Mazār-i Sharīf : vāqiʻ-i Balkh تاريخ مزار شريف : واقع بلخ","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0983/25","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0983/canvas/25","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0983/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0983_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}