{"book":"adl0977","page":47,"text":"(٤٤) آمو\n\nبرآن ساخته نشده وحمل ونقل در آن توسط كيمه ( كشتی های مخصوصی كه وزن زياد را\nبرداشته ميتواند ) صورت ميگيرد .\nعبور های مهم توسط اين كشتيها اجراء ميشود بغير از آن كشتی رانی بخاری نيز اندكی\nدرين دريا ميباشد اما ايستگاه كشتی در آن نيست نام قديم وكلاسيك آن اكوس است كه\nاز لغت قديم ( واخشتو) مشتق شده و نام پهلوی آن(وهرود) و نام چينی آن ( كوه شو) يا\nورهو و نام عربی وفارسی آن (جيحون ) ميباشد .\nنام كنونی آن از نام قصبه های(آمل)آمو، آمويه گرفته شده سطح مرتفع پامير كه دريای آمو از آن\nسرچشمه ميگيرد در زمستان دارای يك عالم برف ويخ ميباشد.پنج دريائی كه آب پنج را تشكيل ميدهد\nبارت از دريای پامير دريای پنجه،آكسو(مرغاب)شخ،وغوآد ميباشد. پامير وآكسو دو معـاون بزرگ\nآن در حصه ی بالائی دريا ميباشند آكسوهمراه پنجه(در قلعة عمر)ويك دريای ديگر(در لنگر كشت\nبه آن ملحق ميشود دريای پاميرو آكسو از يخچالهایی كه در غدير سرفول وغدير چكمكتن\nميريزد جاری ميشود دريای آمو در سير اول خود بسيار سريع ميباشد اما در حدود بازی گنبد و به فاصلهٔ\nكم در امتداد وادی واخان بطی ميگردد تا كه بطرف غرب گشته وبعد بطرف مقابل به سرعت\nمی افتد از(زنگك) كه تقريبا كمی بطرف شرق اشكاشم ميباشد تا حدود (خور كك) در شقنان\nدر جريان، دريا تيزی محسوس است . دريای آمو در سير خود در وادی واخان مناظر دلچسبی\nرا دارا ميباشد. آمودر ابتدا يك كوه سيلاب وطغيان بوده و پس از قسمت (لنگر كشت) يك\nدريای آرام،آهسته وبطی ميباشد كه خرسنگ های بزرگی را كه با خود آورده است برده\nنميتواند . در اين قسمت چشم انسان ميدانهای وسيع را از سنگ پارچهای سيلاب آورده\nمعلومی بيند. لاكن كمی پائين تر ازين قسمت (پنگك) يك منطقهٔ سرسبزی ميباشد . ساحل\nدريا با گياها وتعداد زياد درختهای بيدوسپيد دار مملو ميباشند در پنجاو آنجا بيشه های قابل گذرخار\nنيز می باشد. بعد از ينك خصوصيت خوب و پر منفعت آمو باز تبديل می شود وسواحل آن\nميدان های توده های ريگ وآب آوردكی ها وحتی گلهای دريا می گردد.\nكوهائيكه در حدود(لنگر كشت) به مقبرة» وادی وسيعی برای آموميسازند،درغرب قلعهٔ پنجه\nباز باهم نزديك شده ووادی تنگی را تشكيل ميدهد . كه از آن آمو محض گذشته ميتواند امــا\nبعد ازين وادی واپس وسيع شده دريا بازوهای زيادی ساخته ودر بين جزائر پر خاری را\nبصورت قطعه های متفرق تشكيل ميدهد در پايين (دارسی) و(نت) سير خودرا در بين چنان","chars":2024,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0977/00047.jpg","first_page":1,"last_page":133,"title":"Qāmūs-i aʻlām-i jughrāfiyāʼī-i Afghānistān قاموس اعلام جغرافيائى افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0977/47","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0977/canvas/47","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0977/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0977_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}