{"book":"adl0975","page":7,"text":"گفتار مؤلف\nاین «تیز» را که بعد از تتبع صحیح راجع به عصر پر غوغای تاریخ افغان بوجود آمده\nمیتوان ادعا کرد که نخستین اثریست درارائه ترقی تدریجی بارکزائیها . گفتم اثریست\nکه بعد از تتبع صحیح بوجود آمده زیرا مؤلف کوشش کرده تا اثری تقدیم نماید که يك\nنظر ثاقبی بالای این عصر پرواقعه باشد نه تنها همان توضیحات را که ازین و از آن سیاحین\nمتعدد ، سفرا، افسرهای عسکری که مستقیماً به این مملکت سرو کار داشته اند یافته شده دوباره\nتذکر نماید، بلکه کوشش کرده که در اسباب و علل آن مداقه نموده حقیقت این ضدیتها\nو جنجالها را با منابع مختلف آن بدست آورد. این کار باعث رنج بیشمار شد. زیرا در اکثر\nاحوال واقعاتی که بدست آمده به تسلسل تاریخی نی بلکه بصورت نامرتب و نامنتظم بوده مؤلف\nخوشبخت است که از تاریخ احمد شاه درانی اثر سید حسین شیرازی که ترجمه کتاب اردو\nموسوم به واقعات درانی تالیف عبدالرحمن است استشاره جسته نخست این اثر را باکتاب\nمذکور مقابله نمود، استفاده کرده است چه کتاب مذکور روی بسائی نکات تاريك و مشكوك\nآن روشنی افگنده. دیگر کتابی که مؤلف این اثر را با آن سر داده تاریخ احمد شاه درانی\nمؤلف منشی عبدالکریم است.\nدرین تیز بیشتر سعی شده که نشان بدهد چسان درین عصر پر هرج و مرج تاریخ\nافغانستان اقتدار و قوای سلطنتی یکبار در بین حکمرواى کابل و حکمرانان دیگر در\nحصه های مختلف امپراطوری مانند هرات، قندهار، پشاور منقسم گردیده رفته تمرکز\nپیدا کرد تا اینکه دوست محمد خان بر تخت قرار گرفت و این حکمفرمای کابل توانست\nکه همه اقتدار حکمرانان را در دست خود بگیرد.\nبالاخره این تیز تطور تدریجی افغانستان امروز را با اوضاع سرحدات جغرافی آن بیان\nکرده نشان میدهد که چسان مناطق شرقی امپراطوری از زیر قیمومیت افغان خارج شد. در حالیکه\nملوك الطوایفی صفحات شمال آهسته آهسته ولی یقینی زیر تاثیر حکمفرمای کابل آمده\nبالاخره بدست دوست محمد خان کبیر باین سلطنت الحاق یافت منطقه غربی مملکت یعنی\nهرات را امیر موصوف چیزی قبل از مرگ خود فتح نمود. این شکل آخرین افغانستان در فصلی\nذکر یافته ولی بواسطه ملحقه ئی که باعث ارتباط دارد و زیادت تاثرات وفتح بارکزائی\nو سلطه آن را درین مملکت تا بمعراج قوت و اقتدار سلطنت امیر دوست محمد خان تصویر\nمی نماید . همچنین بهمین علت واقعاتی که باحمله انگلیس ها ارتباط دارد خیلی مختصر\nدر فصل نهم بحث گردیده و نشان داده شده است که چسان برای انگریزها قطعی شد\nکه دوباره امیر بارکزائی را برتخت کابل بنشانند . چه مشار الیه از توطئه ایشان سر\nپیچید و رد کرد وایشان او را بیرون کرده بردند . لهذا این تیز ازین نقاط نظر شعاع زیادی\nبر فصل سر گذشت ها و تاریخ افغانستان یعنی مملکتی که خیلی کم باین دنیای وسیع معرفی شده\nاست می اندازد مؤلف در روش تحریر این تیز كمبرج هستری آف اندیا را پیشوا قرارداده است.","chars":2375,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0975/00007.jpg","first_page":1,"last_page":217,"title":"ʻUrūj-i Bārakzāʼīعروج بارکزائى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0975/7","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0975/canvas/7","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0975/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0975_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}