{"book":"adl0971","page":56,"text":"(٣٥)\n\nنیز در جمله اعاظم دربار آنوقت بهم رکابی امیر موصوف از میرزا\nمحمد حسین خان مذکور نام برده شده و درین رسال قید است:\nبعد از آنها میرزا محمد محسن خان ملقب به دبیر الملک بود و آنهم با\nمعاونت بامور محاسبات مملکت در رأس عدهٔ منشی ها حیثیت سر منشی\nحضور را درامروز داشت که گاهی بامور محاسبات دولت و اداره انشاء\nبمنزلهٔ مستوفی الممالک و اغلب وقت وظیفه دار دفتر انشاء حضور یعنی\nدارالتحریر شاهی آنوقت بود.\nمیرزا محمد محسن خان دبیر الملک با وصفی که نویسندهٔ با کفایت و به لقب\nدبیر الملک (١) سرافراز بود طبع شیر هم داشت (٢) و تاریخ وفات امیر کبیر\nبقیه پاورقی صفحه ٣٤\nروائیهای بزرگ عصر سلطنت اعلیحضرت امیر شیر علی خان مرحوم است که تاحال بنام\nشیر پور یاد میشود و نگارنده بغرض ایضاح و اعلام یك خاطرهٔ بزرگ تاریخی و معرفی\nچند نفر اکابر دربار اعلیحضرت امیر شیر علی خان مرحوم درین رساله پرداختم.\n(١) لقب دبیر الملك را در تاریخ کشور ایران بعضاً بنام منشی الممالك یاد کرده اند\nملا میرزا مهدی استرآبادی انشاء پرداز معروف و معاصر نادر شاه افشار را که بنوشتن\nتاریخ جهانگشای نادری و درّهٔ نادره متعلق حیات نادر افشار از طرف شاه مذکور\nمکلف و به لقب ذکی ملقب شده بود نام اورا در چند مآخذ مکرر با صفت منشی الممالك\nملاحظه کردیم ازین لقب معلوم شد که سر منشی های زبدهٔ حضور سلاطین ممالک همجوار\nدر ادوار ماقبل بنام منشی الممالک نیز یاد شده اند و لقب منشی باشی عصر سلاطین سدوزائی\nو دبیر الملك عصر سلاطین محمد زائی افغانستان معناً باهم مطابقت کلی دارند.\n(٢) فص خاتم اعلیحضرت امیر شیر علی خان نیز به دبیر الملك میرزا محسن خان منسوب است\nولی این حقیقت واضح نیست مگر اغلب گمان میرود که اثر آن باشد. فص خاتم امیر\nشیر علی خان مرحوم که در سر فرمانها مهر میکرد اینکه:\nجمال دولت پاینده قسمت از لیست\nو صی دوست محمد امیر شیر علیست","chars":1590,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0971/00056.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻala, yā, Vizārat-i Māliyah dar pīrāmūn-i dāstān-i tārīkhī-i istīfā-i mamālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى ىا وزارت ماليه در پيرامون داستان تاريخى استيفا ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0971/56","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0971/canvas/56","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0971/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0971_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}