{"book":"adl0971","page":48,"text":"( ۳۱ )\n\nعصر سلطنت اعلیحضرت\nامیر دوست محمد خان\n\nکسانیکه از آغاز سلطنت امیر کبیر اعلیحضرت دوست محمد خان\nمؤسس سلالهٔ محمدزائی از سنه ۱۲۵۹ قمری مطابق ۱۸۴۳ عیسوی باینطرف\nدر رأس این مقام برسمیت شناخته شده اند اول میرزا عبدالسمیع خان\nبود که مقام وزارت داشت چنانچه در متن يك معروضهٔ شخصی که\nنصرالله خان ولد نائب امین الله خان لوگری بعنوان سردار سلطان محمد خان\nمحمدزائی جهة اخذ معاش خود نوشته و متن معروضهٔ آن در صفحهٔ ١٤٧\n\nنوت: در وقتیکه امیر محمد افضل خان مرحوم از طرف اعلیحضرت امیر دوست محمد خان\nوالد بزرگوارش بنائب الحکومتی بلخ قرار داشت میرزا احد خان کشمیری ( و آن\nشخصیکه در زمرهٔ نویسندگان عصر سلطنت امیر شیر علی خان از ان نام گرفته ایم )\nمستوفی وی بود و شخص دیگریکه منشی خاص و متصدی امور حکومتش بود سردار محمد\nعمر خان فوفلزائی جد نگارنده بود که وقتیکه سردار محمد افضل خان شهر تحته پل\nرا اساسی گذاشت و تهداب نهاد محمد عمر خان مرحوم را حاکم آنجا مقرر ساخت\nچون خاطر حاکم موصوف از وضع آب و هوای آنجا ملال آورد قصیدهٔ شکایت آمیزی\nسرود کزان جمله يك بيت اینست :\nاز هجوم پشه و ضیق معیشت اندران تحته پل شهریست کو در کار باشد نیست نیست\nسردار محمد عمر خان (عمر) چون از مقربان خاص و از شعراء و نویسندگان معاصرش\nبود در وقت سلطنتش او را برتبهٔ مباشر مالیات و بعده بحکومت (کرم) که نام علاقه ایست\nسرافرازش گردانید سجع مهرش اینکه :\nیافته از آتش دوزخ گذر از شرف نام محمد عمر\nسوانح مکمل مرحوم در شماره های ٤-٥ سال ١١ مجلهٔ آریانا با اسناد خطی سلاطین\nمحمد زائی که گراڤ شده است ملاحظه شود .","chars":1367,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0971/00048.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻala, yā, Vizārat-i Māliyah dar pīrāmūn-i dāstān-i tārīkhī-i istīfā-i mamālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى ىا وزارت ماليه در پيرامون داستان تاريخى استيفا ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0971/48","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0971/canvas/48","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0971/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0971_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}