{"book":"adl0971","page":26,"text":"(۱۳)\nعهد سلطنت اعلیحضرت\nتیمور شاه سدوزائی\nدر سنهٔ ۱۱۸۶ قمری که اعلیحضرت تیمورشاه درانی باورنگ سلطنت موروثی تکیه زد به تقاضای عصر و مرام سیاسی حکومت خویش به توسیع این وزارت که سرچشمهٔ حیات مدنی و مؤلد منابع و موجد مدارک مادی مملکت است چنین کوشید که وکیل الرعایا - امین محکمهٔ مالیاتی - مهتمم دفاتر - امین الملک خزانچی - داروغهٔ مالیات و ضابط و نسقچی ان های ثالثات [یعنی سه يك] و امثال آن افزود که این همه اسماء و عنوان های فوق الذکر در همان دیوان اعلی مصروف ایفای وظائف خویش بودند و شخصی که در رأس تمام امور کشوری و لشکری عصر تیمورشاه بحيث نائب السلطنه\n\nنوت در متن صحائف تاریخ معاصر افغانستان کلمهٔ خالصه و خالصه جات زیاد بنظر میرسد و برای اینکه موضوع خالصه و لفظ معاف و مرفوع القلم مبهم نگذارد برای تائید مطالب صفحات گذشته معلومات ذیل پرداخته میشود:\nدر عصر سلاطین گذشته عادتی بود تا فردی در امور عسکری خدمتی مهمی را انجام نمیداد بمنصب بزرگ عسکری و ملکی پذیرفته نمیشد و اعطای رتب رفیعه را بجائزهٔ خدمات مهم پسندیده بودند و همچنان در بدل خسارات مشقات زیاد کشور کشائی که بعضا برادر یا فرزند کسی بقتل میرسید و یا شخصی از خدمتگاران سابق دار که از کبر سن قوهٔ حرکت نمیداشت مانند حقوق تقاعد در امروز بنام جاگیر املاك زراعتی را برای امراء و خوانین افغان می بخشیدند و اراضی بخشیده (مکافاتی) در دفتر شاهی بنام خالصه یاد میشد و کسی که حدود و مقدار جریب زمین او در دفتر خالصه قید میشد مالیات او نیز معاف و باصطلاح مرفوع القلم میبود. هکذا لقب امیر الامراء - امیر - خان خانان عمدة الخوانین و امثال آن در برابر يك خدمت نسبت میشد.","chars":1414,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0971/00026.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻala, yā, Vizārat-i Māliyah dar pīrāmūn-i dāstān-i tārīkhī-i istīfā-i mamālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى ىا وزارت ماليه در پيرامون داستان تاريخى استيفا ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0971/26","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0971/canvas/26","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0971/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0971_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}