{"book":"adl0971","page":19,"text":"( ٨ )\n\nو مدارک خطی هم که از آغاز عصر سدوزائی تا انجام بازمانده است بعنوان\nدیگری تصریح و تثبیت نکرده است که معاملات حسابی و اداری کشور\nجز این اداره به شعبۀ دیگر و یا شخص دیگری ارتباط داشته باشد مثلاً در عصر\nحاضر در اصول اساسی دولت علیۀ افغانستان محکمه بنام دیوان عالی بعضاً\nبرای محاکمهٔ وزراء دولت عند الاقتضاء مؤقتاً تشکیل می‌یابد و بعد انجام\nاموری که باو سپرده می‌شود فسخ می‌گردد و در عصر سدوزائی این محکمه نیز\nجزء دیوان اعلی مملکت بود که بوکالت پادشاه و بجای رئیس محاکمات\nدولت آمر بزرگ دیوان اعلی محاکمۀ اشخاص بزرگ را در دیوان اعلی\nدائر می‌ساخت و بعد انجام محاکمه جزاء لازمه را به شخص مسئول میداد\nولی در عصر حاضر در قانون اساسی دولت این محکمه را موقتاً امر دائر شدن\nفرموده است و در ان وقت بطور دائمی تحت اثر دیوان اعلی با دیگر محاکم\nعدلی و امور دیوان مالیه اداره میگردید\nدر عهد سلطنت اعلیحضرت احمدشاه غازی سردار عبد الله خان پوپلزائی\nدیوان بیگی در رأس قاضی خانه [محکمۀ شرعی] وعدۀ مستوفیان و مستاجران\nولشکر نویسان و جزائرچیان و شهنه کخانه و قور خانه و جبه خانه و دفتر\nخانه از قبیل دفتر خالصه ، دفتر مواجب ، دفتر اسناد و باصطلاحات طومار\nو روزنامچه و غیره ۲۰ سال باین عهدۀ رفیعه قیام داشت و عنوان وزارت مالیه\nدر اسناد خطی بنام [دیوان اعلی] و لقب وزیر مالیه که سائر امور اداری\n\nنوت : در ادوار گذشتۀ دفاتر دیوان اعلی بنامهای دفتر خالصه ـ دفتر خالصه ـ دفتر مواجب\nدفتر حساب دفتر اسناد ـ دفتر تابلات ـ دفتر راه داری ـ دفتر روز نامچه ـ دفتر ثبت ـ\nدفتر انشاء یاد میشد","chars":1359,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0971/00019.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻala, yā, Vizārat-i Māliyah dar pīrāmūn-i dāstān-i tārīkhī-i istīfā-i mamālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى ىا وزارت ماليه در پيرامون داستان تاريخى استيفا ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0971/19","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0971/canvas/19","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0971/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0971_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}