{"book":"adl0971","page":15,"text":"( ٤ )\n\nگرفتاری و فکر کشور کشائی اعلیحضرت احمد شاه غازی شهنشاه معروف و مدبر افغان ووظائف حربی که در بدو سلطنت به سه نفر وزیر با تدبیر او سپرده شده بود چهار سال عهدۀ این وزارت در حال ابتدائی تحت اثر یکنفر میرزا باشی اداره شد که تا آندم شکل وزارت و زمامداری هم به مرتبۀ وزیر نداشت میرزا باشی دران حال با عده ای میرزایان محاسبش به کلیت امور محاسبات مملکت وارسی میکرد که میرزا باشی آنوقت از سنه ١١٦١ قمری الی ١١٦٥ قمری شاه پسند خان قوم اسحق زائی و آن شخصی که قبل از سلطنت اعلیحضرت احمد شاه درانی در قطار ده نفر زعیم قبائل قندهار محسوب میشد اداره گردید و کلمۀ شاه پسند هم لقب او بود که از طرف اعلیحضرت احمد شاه غازی برایش داده شده بود واسم او شاه پسند نبود مثل شاه ولی، شاه دوست، جان نثار، سرفراز، وفادار و امثالهم. در اواخر سنه ١١٦٥ قمری پس از راحت زحمات سفر هند و عودت از فتح کشمیر بامر و ارادۀ سنيۀ اعلیحضرت غازی احمد شاه کبیر نظر به کثرت ذخائر جنسی و روز افزونی خزائن نقدی و معاش و مصارف دولتی و تقنین دخل و خرج مملکتی و تعیین جایگیر امراء قبائل و افراد لشکر و مامورین و غیره وزارت مالیه را بنام [دیوان همایون اعلی] بناء گذاشتند که مؤسس و متصدی اول دیوان اعلی یا وزارت مالیه در افغانستان همان مرد مدبر و سیاسی افغان سردار عبد الله خان پوپلزائی اولین فاتح شهر سرهند در ١١٦٢ قمری بود که بقول صاحب تاریخ افاغنه و صاحب تاریخ احمد شاه درانی در اردو کشی اول احمد شاه بصوب هندوستان بحيث يك افسر بزرگ","chars":1290,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0971/00015.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻala, yā, Vizārat-i Māliyah dar pīrāmūn-i dāstān-i tārīkhī-i istīfā-i mamālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى ىا وزارت ماليه در پيرامون داستان تاريخى استيفا ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0971/15","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0971/canvas/15","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0971/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0971_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}