{"book":"adl0969","page":53,"text":"٣٤\n\nو قوۀ فعلی در معلم و قوۀ انفعالی در متعلم از جملۀ قوۀ فاعلی است و قوۀ تأثر و قبول\nصنعت گفته نمیشود لهذا قید قوه فاعلی لازم است .\nو قوۀ فاعلی زمانی صناعی شده می تواند که این قوه در موضوع خود راسخ\nباشد و اعمال بصورت دائمی بوضعیت منتظم ازان صادر شود .\nوقوۀ حالیه که آنا فاناً پیدا میشود و زائل میگردد صنعت گفته نمیشود و\nتا زمانی که فعل آن زیر سیطرۀ فکر نباشد هم صنعت نیست مثل تأثیرات طبیعی اشیاء\nاز قبیل قوه سوزانیدن آتش یا قوۀ امتداد دهنده حرارت وجمع کننده برودت .\nكه صنعت بشمار نمیرود و اگر فکر صحیح نباشد مثل سو فسطائی ها\nکه از تمام بدیهیات منکر است یا اینکه دارای غرض محدود الذات نباشد\nمثل اعمال يك جدلی كه با هر چیز از راه جدال پیش آمده و تردید\nهر دلیل را می نماید و تمام فکر خود را در ازالۀ براهین دگر ها بصرف\nمیرساند این نیز صنعت نیست زما نیکه در وجود كلی عالم نظر شود انسان\nبه علم یقین می داند که اکثر صور و کمالات آن زیر اثر قوای طبیعی و احساسی\nاست از قبیل نشو نما دفع و جذب یا طلب غذاء و گریختن از اشیائیکه بدن را اذیت می رساند\nاما عموما افعال کونی به ترتیب عقلی مرتب میباشد و مقصدما از ترتیب عقلی این است که\nغايات و مقاصد از ان مد نظر باشد تا فوائد کمالیكه نظام کلی را محافظه می نماید بدست آید.\nزیرا عقل برخلاف حس اول کلی تامی را می بیند بعد ازان بسوی جزئی\nتدریجی ترقی می نماید نه برعکس آن .\nطوریکه زنده کانی بدون غذاء و لباس انجام نه می پذیرد وغذاء و لباس جز\nاز زراعت و اهنگری و نجاری صورت نه می بندد.ونان بدون آسیا کردن وپختن بدست\nنمی آید هكذا حیات اجتماعی بدون صنائع قوام نه می یابد حیوان قوای دافعه\nوجاذبه را در بدن خود از انسان کامل تر دارد لهذا برای بقاء نوع خود\nبدون تناسل دیگر خدمت کرده نمی توانند .","chars":1519,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0969/00053.jpg","first_page":1,"last_page":233,"title":"Ḥayāt-i Sayyid Jamāl al-Dīn Afghān حيات سيد جمال الدين افغان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0969/53","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0969/canvas/53","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0969/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0969_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}