{"book":"adl0969","page":49,"text":"٣٠\nاگر یکی از این عناصر بر خلاف دیگری سبقت و غلبه جوید مزاج انسانی و حیوانی\nنیز مثل مزاج نباتی به فساد و هلاک می انجامد.\nبرای کشت و زراعت نباتات زمین صالح و هواء مناسب از روی تجارب\nزراعت پیشه‌گان لازم می‌باشد و هر نبات از عالم نباتات اصول پرورش جدا\nگانه دارد که در نشو و نما، و حفظ آن از سردی و گرمی و هوای نامناسب باید\nکوشش شود متخصصین این فن نسبت به تجزیه زمین و کیفیت جوی مناطق و استعداد\nکیمیاوی اراضی و مواد تغذیه و تغذی آن معلومات مبسوطی را بیان میکنند.\nهکذا بیطاران از تاریخ طبیعی حیوانات و اقسام آن و طرز زندگانی و حفظ\nصحت اوشان بحث می‌رانند و در اعادة صحت آنها تدابیر علمی و معالجات\nفنی خود را ایراد می‌نمایند.\nهم‌چنان برای حفظ اعتدال جسم انسان اطباء از خواص ادویه و اغذیه\nبحث می‌رانند پروگرام‌های غذاء و دواء و پرهیز و حفظ بدن از سردی و گرمی\nو محافظه‌اندازه گرمی و سردی هوارا به محتاجان تعیین می‌نمایند.\nمریض طوریکه به علوم و تجارب عملی طبیب محتاج است هکذا به شفقت\nو مرحمت همت و ایثار او محتاج می‌باشد زیرا اگر طبیب لایق باشد اما شفقت خود را\nدریغ دارد و احوال مریض را طور لازم معلومات نگیرد یا حالت اقتصادی او را مد نظر\nنداشته باشد و به عدم وصول حق از او منحرف گردد یا اهتمام حال او چون مالداران نه\nنماید و یا از بی‌علمی خود در تعیین اغذیه و ادویه او خطاء شود از بودن چنین\nطبیب نبودن آن خوب است زیرا این سفیر ملك الموت مریض را به راه هلاك سوق\nمی‌دهد و در فقدان این چنین شخص طبیعت طبعاً مدافعهٔ مرض می‌نماید مریضان\nالرحمه بی‌علاج نسبت به مریض هائیکه آله دست اطباء جاهل و معالجین سنگدل و طماع","chars":1399,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0969/00049.jpg","first_page":1,"last_page":233,"title":"Ḥayāt-i Sayyid Jamāl al-Dīn Afghān حيات سيد جمال الدين افغان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0969/49","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0969/canvas/49","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0969/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0969_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}