{"book":"adl0969","page":39,"text":"۲۰\n\nشیخ الاسلام و اطرافیان تا بعد از و معاونین معدود او قرار گرفتند لیکن با وجود\nوسعت مقام، در اثر جمیعت انبوه که به غرض استفاده فراهم شده بودند جای\nخالی باقی نبود\n\nخطابه سید جمال الدین\n\nسید جمال الدین در حال شدت چك چك ها بر فراز منبر خطابه بر آمده و نطق غراء\nخود را که بر افکار و حکم مشتمل بود ایراد نمود - در این نطق قوم را به جسد\nوصنائع را به اعضاء جسم شباهت داده و گفت زمانیکه اعضاء وقفه می نمایند\nبدن می میرد و همچنان کار خانه های قوم اگر معطل شوند قوم تنزل نموده و هلاک\nمی نماید .\nمردم به این خطاب تماماً گوش شده و چك چك های پیاپی موجب تعجب حضار گردیده همه\nبه ستایش او زبان کشودند و تفصیلات آن را امام شیخ عبده در صدر رسالهٔ\nدهیریین چنین بیان نموده است : چون موعد خطابه سید فرار سید مردم بسوی\nدار الفنون متوجه گشته يك جمعیت بزرگ رجال دولت واعيان اهل علم و ارباب\nجرائد حضور بهم رسانیده و بزرگترین وزراء مملکت در مجلس حاضر بودند\nسید جمال الدین بر فراز منبر برآمده آنچه برای قراءت مرتب نموده بود ایراد نموده\n«حسن افندی » نظر خود را بطرف کلام او معطوف ساخته میخواست برای ارائه\nعدم اهمیت آن حجتی بدست آرد مگر حقیقه بمقصود خویش کامیاب شده نتوانست\nدر خطاب خود زنده گانی انسانی را به بدن زنده تشبیه نموده و هر صنعت را به منزلهٔ\nيك عضو از اعضاء این بدن تصویر نموده و منافعی را که این اعضاء\nبه بدن می رساندند تشریح داد پادشاه را به دماغ که مرکز تدبیر و اراده است مثل زده\nآهنگری را بازو و زراعت را به جگر و ملاحی را به پای و هر صنعت از صنائع را\nهم چنان به یکی از اعضاء بدن شبیه ساخته در اطراف تمام این تمثیلات بیان","chars":1409,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0969/00039.jpg","first_page":1,"last_page":233,"title":"Ḥayāt-i Sayyid Jamāl al-Dīn Afghān حيات سيد جمال الدين افغان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0969/39","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0969/canvas/39","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0969/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0969_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}