{"book":"adl0967","page":851,"text":"(۴۷۸)\nبودائی در گندها را و مناظرهٔ آنها در امور مذهبی انقلابی در سیر تطور بودیزم\nتولید کرد. در دورهٔ کوشانی در نیمهٔ شرقی آریانا هزارها معابد بودائی آباد شده\nبود. درین معابد به تناسب گنجایش آن علما وروحانیون زیست داشتند ومشغول\nتألیف وترجمهٔ کتب علمی وادبی بودند. اگر چه امری است طبیعی که علمای\nمتبحر در تمام نقاط آریانا از صفحات شمال گرفته تا جنوب هندوکش و در تمام اقطار\nامپراطوری کوشانی بکثرت وجود داشت ولی مرکزیت «گندها را»\nدر قلب امپراطوری و مرکزیت آن من حیث علوم مذهبی و صنعتی سبب شده بود\nکه اکثر علمای بزرگ عصر کوشانی ازین درهٔ شاداب سربلند کند . و ازو میترا\nVasaumitra که بعضی او را هفتمین صدر علمای بودائی میخوانند از اهل\nگندها را بود این شخص در علمیت و تبحر کمتر در امپراطوری کوشان نظیر داشت\nبه بعض روایات او در محفل پنجصد نفری بزرگی که از عصر آشوکا به بعد مانند آن\nتشکیل نشده بود سمت ریاست داشت . هکذا « پار سوا ، Pareva مشاور مذهبی دربار\nکنیشکا که تقریباً مصاحب امپراطور بود اصلاً کندهاری نژاد بود. از روی بعض\nاسناد دیگر چنین استنباط میشود که این عالم بزرگ در محفل فوق الذکر ریاست کرده است\nدو نفر از علمای دیگری که محتملاً گندها ری بودند و در عصر کوشان\nشهرت بسزا داشتند . ما تانگا Mantanga « و» کو بهارانا ، Gobharana نام\nداشت . « سنگ ـ هوئی » Seng-Houei پسر یکی از تاجرهای گندهارا و\n« دهار ماکاله » Dharma Kala یکنفر عالم دیگر آریائی بواسطهٔ تراجم کتب\nمتعدد مشهور اند . گونا وارمن Gunavarman که اصلاً از احفاد شاهان کاپیسا\nبود و در گندهار اقامت داشت در جملهٔ سرآمد علمای جنوب هندوکش محسوب میشود . ۱\n(۱) در قرن ۴ مبرحی یعنی در اخیر دورهٔ کوشانی دوم نیز دو نفر علمای کندهاری\nشهرت پیدا کردند یکی ایشان « اسانگا » و دیگری « واروباندهو » نام داشت . در\nاوایل عمر این برادران هر دو پیرو طریقهٔ « هنایانا » یعنی راه کوچک نجات بودند و بعد به تدریج\nاول « اسانگا » وچندی بعد تر ( واروباندهو) داخل طریقهٔ متطلیایانا » بزوگ نجات شدند :۔","chars":1734,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00851.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/851","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/851","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}