{"book":"adl0967","page":730,"text":"(١٦٩)\n\nمهاتاما کا اسپالی ریزیسا یعنی شهنشاه کبیر اسپالی ریزس. (١)\nگند و فارنس: (١٩-٤٨م) در میان شاهان دودمان پهلوا آنکه اسمش\nچه در داستانها و چه در کتیبه‌ها شهرت زیاد دارد «گندو فارنس» است طوریکه\n«ریسن» میگوید از روی کتیبه ئی که در منطقه پشاور از «تخت باهی»\nکشف شده بصحت تاریخ سلطنت او معلوم میشود زیرا این کتیبه بسال ٢٦\nسلطنت او بتاریخ روز پنجم ماه ویساکا Vaiakha (٢) سال ١٠٣ سنه\nخورده و جای شبهه نیست که این سنه عبارت از عهد «ویکر اما» میباشد که در\n(٥٨) ق م شروع میشود. پس گندو فارنس بسال (١٩) مسیحی به سلطنت\nرسیده و در (٤٥) مسیحی هنوز بر تخت جلوس داشت نام «گند و فارنس»\nاز کلمه ترکیبی «ویند افارنا» Vindaphdarna اشتقاق یافته و معنی آن «بدست\nآورندۀ افتخار» است کلمه «فر» یعنی شکوه و جلال و افتخار در اسم او واضح\nمیباشد. در رسم الخط یونانی مسکوکات بصورت های مختلف اند و فرس\nUndopherês فارو Pharou اندو فرن Induphrn گوندا Gonda اندو فرو\nUndopherrou و در پراکریت و رسم الخط خروشتی «گند و فارا»\nگودافارا، گودو فارنا یاد شده است. علاوه بر عنوان «شاه شاهان» یا\n«شهنشاه» خود را به عنوان منجی در یونانی «سوتروس» و در پراکریت\n«تراتاراسا» خوانده هکذا صفاتی از قبیل «مغلوب نشدنی» و «دین دار»\nرا هم اتخاذ کرده است. موسیو «سیلون لوی» مستشرق فرانسوی میگوید\nکه این پادشاه حتی عنوان «اوتوکراتو» را که بار اول «مناقرواکس»\n\n(١) بعضی ها به این فکر اند که مسکوکاتی هم دارد که در آن فقط به عنوان اسپالی ریزس\nبرادر پادشاه یاد شده. اگر چنین سکه ها در بین باشد متعلق زمانی است که با برادرش «ونونس»\nیا «اسپالی ریس» بصورت مشترک بضرب رسانیده است.\n(٢) کلمۀ «ویساك» هنوز نزد هندوهای کابل معروف است و عبارت از اوائل بهار\nو شروع باران ها میباشد.","chars":1516,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00730.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/730","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/730","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}