{"book":"adl0967","page":726,"text":"(١٦٥)\n\nنایب الحکومهٔ پنجاب غربی وتاکزیلا میدانند ، این « ازس » را بعضی‌ها با « ازس » اسکائی که در حصهٔ دوم این فصل شرحش گذشت یکی میدانند و برخی دو نفر علیحدہ میشمارند و با وجودیکه پادشاهان اسکائی و پهلوا عموماً تاریخ‌های نسبتی و تقریبی دارند معذلک از روی این تاریخ‌ها هم تا اندازهٔ معلوم میشود که این ازس‌ها دو نفر جداگانه بودند .\n\nمقصد از تذکار این مطلب در اینجا این است که اگر « اسپالی ری‌زس » و « آیا » که به « ازس » تعبیر شده و در پشت و روی یکسکه اسم برده شده اند دو نفر باشند در این صورت هر دو حکمرانان با امرای « شهنشاه بزرگ » ونونس بودند زیرا هر دوی آنها به عنوان کوچکتر « امیرکبیر » یاد شده اند . ارتباط « ازس » با « اسپالی ری‌زس » در نوشتهٔ خروشتی سکه تصریح نیافته و چنین معلوم میشود که « ازس » پسر « اسپالی ری‌زس » باشد زیرا قراریکه در عرف این دودمان معمول است اگر برادر یا برادرزاده اش میبود ذکر میرفت پس گفته میتوانیم که « ازس » پسر « اسپالی ری‌زس » و برادرزادهٔ « ونونس » بوده و غیر از ازسی است که در حوالی ٥٨ ق م در پنجاب غربی به سلطنت رسیده است . پس « ونونس » مؤسس دودمان مستقل پهلواهای سیستان و اراکوزی قریب یک قرن بیشتر از او زندگانی داشته ولی چون تاریخ پادشاهان سلالهٔ پهلوا و اسکائی همه تقریبی است با پس و پیش کردن سنه های جلوس و سلطنت « ونونس » و « ازس » میتوان ایشان را نزدیک و معاصر هم ساخت چنانچه بعضی‌ها این کار را کرده اند و درین صورت موضوع را چنین تحلیل کرده اند که بعد از تشکیل دولت مستقل پهلوا در سیستان و اراکوزی بدست « ونونس » ، ازس در جملهٔ یکی از نایب الحکومه ها یا نایب السلطنه های او در علاقهٔ پنجاب غربی بوده و بعدها به امارت رسیده است تا این رویه در روشنی کشفیات جدید یکطرفه فیصله شود به راهی میرویم که عموماً اتخاذ شده یعنی قراریکه در حصهٔ دوم این فصل شرح دادیم ازس را","chars":1605,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00726.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/726","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/726","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}