{"book":"adl0967","page":696,"text":"(۱۳۷)\n\nیوچی‌ها در مسکن اسکائی‌ها در حوزه سردریا و قبایل مختلف اسکائی به جنوب\nرود «وی» با آمو منتشر شده بودند بیشتر متذکر شدیم که پادشاه «ووسون‌ها»\nدر جنگ یوچی‌ها کشته شد پسر این شاه را طوریکه «ربسن» در کمبریج هشتری\nآف اندیا میگوید قبایل هن نزد خود نگاه کرده و وقتیکه بزرگ شد درمیان\nقبایل خودش پادشاه ساختند این شاه بکمك هن‌های محافظ و معاون خود به یوچی‌ها\nحمله برده و آنها را به اراضی جنوب رودخانه وی یا اکسوس یا آمو درباراندند.\nتاهیا: پیش از اینکه اسکائی و توده مترا که یوچی به اصطلاح چینی‌ها\nاز رودخانه «وی» عبور کنند میخواهیم پاره معلوماتی راجع به صفحات شمال\nهندوکش و قسمتی از باشندگان آن بدهیم زیرا قراریکه گفتیم معاصر همین\nزمان ایلچی چین «چانك کین» در ۱۳۸ ق. م تا کنار رود آمو نزد یوچی‌ها\nآمده، معلومات خوبی از نقطه نظر جغرافیا و تاریخ داده است چانك کین\nاولین مسافر چین است که به اصطلاح خودش معلوماتی راجع به «ممالك غربی»\nبه دربار چین برده و یادداشت‌های او چندی بعد از خودش جزو\nماخذ چین يك دفعه در سال ۹۱ ق. م در نگارشات مورخ چین\nموسوم به «سو ـ ما ـ تسین Seu-ma-Tsien» و بار دیگر در سالنامه‌های\nدودمان «هان» گرفته شده که تحریر آن در ۲۴ مسیحی تمام گردیده است ممالك\nغربی» او تا اندازه زیاد خاك‌های آریا‌نا را در بر میگیرد و اینجا اول از «تاهیا»\nیعنی باختر و قدری پایان‌تر از قلمرو «کی‌ـ ین» یعنی حوزۀ ارغنداب و اراکوزی\nکه با سیر مسافرت اسکائی‌ها بیشتر ربط دارد کمی صحبت میکنیم.\n\nماخذ فوق الذکر چین رودخانۀ اکسوس یا آمو دریا را\nبنام مخصوص «وی» یاد کرده‌اند و قراریکه موسیو «کریشمن» یمن یادداشت\nداده است اسم «وی» مخصوصاً از سرچشمه تا آن قسمت جریان رودخانه را در بر\nمیگرفت که سرحد شمالی موجودۀ افغانستان را تشکیل داده است.\n\nاراضی جنوب رودخانۀ وی نزد چینی‌ها بنام تاهیا یاد شده و این تاهیا\nاز حدود سرچشمۀ رودخانه تا جائیکه سرحد موجودۀ شمال افغانستان را تشکیل","chars":1657,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00696.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/696","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/696","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}