{"book":"adl0967","page":675,"text":"(۱۱۸)\n\nتلفظ اصلی و قدیم پارت و پارتیا از کتیبه های بیستون هم معلوم میشود و در آنجا این کلمات نه به (ت) بلکه به (ث) بصورت «پرثوه» و «پارتیا» آمده که بیشتر مشکل «پشتو» و «پختیا» نزدیک تر است. قراریکه از مدارک ارمنی بر می آید ایشان «پارت» را «پهل» میگفتند و این نام به نام های «بهل» ، «بخل» ، «باخل» ، «بخلی» که در زبان دری متوسط به بلخ داده میشد قریب و حتی یکچیز است و ازین هم معلوم میشود که بخدی علاوه بر اینکه با نام های قدیم پخت و بختی و پارتی شباهت قریب داشت پهل و بهل و بخل اسمای باختر و پارتیا در دوره متوسط زبان دری هم یکچیز بود و ارتباط میان باختر و پارتیا قرن های مدید دوام کرد. بعد ازینکه مرکز ثقل حکومت پارتی بطرف غرب در حوالی رودخانه دجله رسید و از حدود آریانا بیرون شد شاخه دیگری تحت زمامداری «ونونس» سلطنت جداگانه در حوزه هیرمند و ارغنداب بمیان آورد که در تاریخ آریانا بنام «پهلوا» یاد میشود.\n\nپارتیا در حدود جغرافیائی که قبلاً شرح دادیم من حیث غربی ترین ولایت آریانا قبل از قرن (٦ ق م) وجود داشت و از همین جهت در نگارشات هرودوت و در فهرست اسمای ولایت مفتوحه داریوش اسم برده شده ولی موجودیت کشوری و سیاسی آن تاوقتی در پرده خفا بود که «ارسس» از همان خانواده های پارتی که در بلخ مانده بود در حوالی (٢٥٠ ق م) بطرف غرب آمده و برعلیه سلطه یونانی های شامی اعلان استقلال نمود.\n\nراجع به بلخی بودن «ارسس» «یا ارشك» بیشتر مورخین قدیم و كلاسيك همنظر وهم عقیده اند. استرابو در کتاب ۱۱ فصل ٩ بندسوم میگوید که «ارسس» یا «ارشك» شخصی بود باختری، از انجا مهاجرت کرده به پارتیا آمد و اهالی را بقیام برضد سلوکی ها بر انگیخت. آریان اظهار میدارد که «ارشك» و «تریداتس» (تیرداد) پسران «فری پایت» بودند و نواسه «ارشك» نام. این دو برادر از باختر به «پارتیا» آمدند. درین وقت حکمران یونانی پارتیا","chars":1581,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00675.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/675","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/675","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}