{"book":"adl0967","page":65,"text":"(٤٤)\n\nبسان ها به این وزن و آهنگ اسمای زیادی عرض وجود نمود مانند : (ساکستانا) مسکن (اسکائی ها) «در انجیانا » مسکن زرنجی ها «بکتریانا» مسکن باختری ها و غیره.\n\nآریانا اسم با مسمی و قدیم مملکت ما از دوره های ویدی واوستائی به بعد فراموش نشده و در خاطره های توده مردم مانند سرودها و دیگر عنعنات تاریخی محافظه شده رفت. اولین کسی که این اسم را تذکار داده مورخ یونانی اراتوس تنس Eratosthenes است که در نیمۀ اول قرن سوم ق م می زیست. اصل نگارش خود او در دست نیست بلکه استرابو جغرافیه نگار و مورخ یونانی (٦٠ ق م – ١٩ ب م) از زبان او کلمۀ آریانا را تذکار داده است. علاوه بر استرابو، بطلیموس، پلینی، اپولودوروس ارتمیس Apolodorus of Artemis از اریانا اسم برده اند.\n\nحدود آریانا :\n\nقراریکه از روی متن اوستا (۱) و شهادت نگارشات مورخین و جغرافیه نگاران یونان و لاتین برمی آید آریانا حدود و سرحدات مشخص و معین داشته و تاجائی که معلوم میشود سرحدات مذکور هم بیشتر طبیعی بود حدود آریانا قرار نگارشات استرابو بدین قرار بود : سرحد شرقی رود اندوس (سند) حد جنوبی اوقیانوس بزرگ (بحر هند) خط شمالی آن کوه پارو پامیزوس و يك سلسله کوهستاناتی بود که از شمال هند تا در بند خزر امتداد داشت، قسمت غربی آن را خطی معین میکرد که پارتیا را از مدیا و کرمان را از فارس و پاره تا کنه Paraetakené جدا می ساخت. استرابو در نظریات خود این جمله را هم علاوه میکند که آریانا بعضی حصص فارس، مدیا، بکتریا و سغدیان را هم در بر میگرفت. زیرا باشندگان این نقاط تقریباً به يك زبان متکلم اند (۲) \"اپولودوروس\" هم این \n\n(۱) ولایات اریانا به اساس متن اوستا در فصل سوم داده شده است.\n(۲) صفحۀ (۳) تجسس در ابنژادهای افغانستان تألیف بیلو","chars":1474,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00065.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/65","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/65","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}