{"book":"adl0967","page":563,"text":"(۲۰)\n\nآسانی نفدیه میتوانست و اهمیت آبادی باختر تا زمان کشفار مغل در ۲۰ قرن\nتاریخ از اینجا معلوم میشود. این آبادی به اصول جریان اکوس و معاونین\nسواحل چپ آن مربوط بوده و است (وی کف Woeikof می نویسد که (۱)\n«در میان تمام رودخانه های روی زمین اکسوس ومعاونین سواحل چپ آن\nتنها رودخانه ایست که از ذوب برف و یخچال های کوها بیشتر آب میگیرد»\n(۲) با وجودیکه در صفحات باختر باران نسبتاً زیاد نمیشود و مقدار آن از ۱۶۰\nتا ۱۲۰ میلیمتر در سال فرق میکند آب های اکسوس و مخصوصاً معاونین\nچپ آن این نقیصه را تلافی کرده و حفر کانالها و جوی ها که همیشه جزء\nپروگرام شاهان باختر بود در آبیاری و حاصل خیزی این\nقطعه دخالت زیاد داشت.\nدرین شبهه نیست که در جمله این هزار شهر عدۀ از قلعه های مستحکم جنگی\nهم آمده ولی باقی همه شهرهای خورد و بزرگ و آبادی هائی بود که در امتداد\nمعاونین چپ اکسوس و نقاط مختلف این جلگه فراخ و وسیع واقع شده بود\nجغرافیه نگاران یونانی از آخر قرن دوم ق م که مصادف به سلطنت ابوتیدم است\nتا بطلیموس که در نیمه اول قرن دوم مسیحی می زیست در عرصه تقریباً چهار صد سال\nو حتی بعد از آن از آبادی و کثرت شهرهای باختر پشت هم یاد کرده اند. اصطلاح\nهزار شهر باختر اگر بیشتر به عصر ابوتیدم و پسرش دمتریوس پادشاهان مقتدر\nیونان و باختری مربوط است تذکار بطلیموس تازمانه های عروج کوشانی ها\nاین مطلب را تأئید میکند و مربوط به این مبحث مختصراً به استناد جغرافیای\nبطلیموس از بعض اقوام و شهرهای باختر اسم می بریم. اگرچه معلومات بطلیموس\n\n(۱) ترکستان روس پاریس ۹۱۴ صفحه ۷۸ (پاورقی صفحه ۱۸۲ کتاب فوق الذکر)\nاندره برتلو)\n(۲) قراریکه در چار جوی در سالهای ۱۹۰۱ - ۱۸۸۷ اندازه گرفته شده در هر ثانیه\nدوهزار متر مربع آب از اکسوس میگذشت.","chars":1493,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00563.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/563","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/563","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}