{"book":"adl0967","page":341,"text":"( ۳۲۰ )\n\nکسب وجود کرد . در دورهٔ ویدی آریانا تا زمانی که مهاجرت‌ها و جابجا\nشدن‌ها دوام داشت طبیعی این مسئله عرض وجود کرده نمیتوانست زیرا انقدر\nمردم به زمین و زراعت متوجه نشده بودند که طبقه زارع و دهقان با مفهوم مشخص\nبعیان آید. با شروع دورهٔ اوستائی از یکطرف مذهب شکل معین و متمرکز\nبخود گرفت از طرف دیگر شهرهای بزرگ عرض وجود نمود و از جانبی هم\nزراعت و کشت و کار اهمیت بی سابقه پیدا کرد مذهب با پیدا کردن مراسم\nو مراکز مشخص سبب شد که طبقه روحانیون (موبدو موبدان) عرض وجود کند\nزراعت و کشت و کار طبقه دهقان و بذرگر و زارع را بعیان آورد و با تمرکز\nیافتن امر اداره و سلطنت و مملکت داری طبقه سوار کار و جنگجو هم شغل\nو وظیفه معینی یافت چنانچه در مورد دودمان شاهی اسپه دیده شد که رؤسا\nو نجبای مملکت با داشتن گله‌های اسپ به عناوین مختلف شهرت یافته بودند.\nبه این ترتیب چون در عصر اوستائی جامعهٔ آریائی از هر رهگذر قدمی\nدر سیر ارتقای خویش پیشتر گذاشت به تدریج و بصورت غیر محسوس طبقات\nاجتماعی عرض وجود کرد این طبقات در اوستا به سه نام یاد شده اند: «خوتو\nورزن، ایریاهن» مدققین در اطراف تعبیر این سه کلمه اظهارات مختلف نموده اند\nدر تفسیر پهلوی اوستا سه اسم مذکور به کلمات «خویش - والونا - ایرمان»\nتعبیر شده کلمه خویش هنوز در زبان دری کشور ما موجود است برز و ورز\nبه معنی کشت و کار آمده در پشتو «بزگر» به معنی دهقان است. «ایریامن»\nسابقه قدیمی‌تری دارد زیرا در عصر ویدی «آریامن» نام یکی از ارباب انواع بود\nو چون به معنی دوست هم آمده احتمال دارد که کلمه (یار) بی ارتباطی با آن\nنباشد بهر حال مفسرین پهلوی اوستا و مدققین اروپائی اصل کلمات سه گانه\nاوستا را هر چه تعبیر کرده باشند اهمیتی ندارد چیزی که مهم است این است که\nمقصد واقعی آنها سه طبقه اجتماعی روحانیون، دهاقین و طبقه شرفاء سوار کار","chars":1568,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00341.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/341","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/341","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}