{"book":"adl0967","page":173,"text":"(١٥٢)\n\nطبیعی کشور، از عصاره یکنوع گیاه وعسل وشیر مشروبی بنام سوما درست\nمیکردند. عین این کلمه «سوما» باتغیر(س) به (ه ) که قاعدۀ عمومی بین زبان\nسنسکریت ویدی واوستائی است در باختر وسائر نقاط آریانا در عصر اوستائی\n«هوما» خوانده میشد اگرچه« سوما » و«هوما» اساساً نام همین مشروب بودولی\nتنها در مورد خود گیاه که یکی از مرکبات آن شمرده میشد هم اطلاق میشد\nاین گیاه را آریائی های کتلۀ باختری در ادوار مدنیت های باستانی\nخود میشناختند و آنرا گیاه مقدسی میشمردند و دافع شروبلیات ومقوی جسم\nوروح میدانستند طوریکه در سرودهای ریگ وید جزو نهم برای مناقب\nوستایش ' سوما' وقف شده در اوستا هم قسمتی بنام 'هوم یشت' ازان صحبت\nمیکند. سوما در معتقدات آریائی های باختری عصر اوستائی افسانۀ کوچکی\nهم دارد که قرار آن مبدء اولیۀ این گیاه در آسمانها بوده وعقابی موسوم به\n«سینا Cyena » از کوه بلند' هریتی بری زا Haratibareza' برداشته وروی\nکوه های بلند یوپائی ریسنا Upairisaêna (هندوکش) ستیر Staeral(کوههای\nتیرا). کوسراد Kusradal(کوه کوراسون غور) پورانا Paurrana(پروان)سپی\nتا گوناگیری Spita-gaona- gairi(سفید کوه) وسایر کوه ها پرا گنده ساخت(۱)\nاز روی تذکرات اوستا واضح معلوم میشود که این گیاه در قلل ودامنه های\nمرتفعۀ کوه ها واراضی کهستانی می روئید. قراریکه بالا ذکر شد اوستا يك یشت\nکامل را بنام « هوم یشت » درین زمینه وقف کرده واز نقاطی که این گیاه\nدران می روئید مفصل وبصورت دقیق ذکر کرده. کوه هائی را که گیاه «سوما»\nدر آن هامی روئید واسامی آنها در اوستا ذکر شده بسیاری از مستشرقین\n(۱) فقرۀ یازدهم یشتای دهم یا هوم یشت دوم صفحه ٤٤ کتاب آریا نا نگارش\nمولف. صفحه ٥٠٧ Indien Studies مورخه ۱۲ می ۱۹۳۱(مدرسه مطالعات شرقی لندن)","chars":1488,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00173.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/173","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/173","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}