{"book":"adl0967","page":1312,"text":"( ۱۰۳ )\n\nحالیکه یونان نیز موجد تمدن قدیم نبوده و آن را از تمدن های قدیم شرقی چون\nفنیقه و آشوری و مصر وغیره اتخاذ کرده است، در هر حال عرب و اسلام هر چه\nرا از هر کجا که گرفتند آنقدر توسیع و تکمیل کردند که بدرجه ایجاد\nرسید ، مسلمین به تمام علوم وفنون توغل ، و الجبره را ایجاد کردند ، طب\nیونان را ترقی داده و با دوا سازی یکجا پیش بردند ، و علوم حساب ، هندسه\nکیمیا ، نباتات ، حیوانات را بشكل كاملتری بنما نها دند ، علماء بغداد\nنشاندادند که هیئت غیر از نجوم است . و همین ها بودند که آثار بطلیموس را\nترجمه ولی آنچه را غلط یافتند تصحیح و تعدیل نمودند . مسلمانان جغرافیا و\nنقشه های بحری را ترتیب و قطب نما را ایجاد، و قسم بزرگ تجارت دنیا را\nاز خشکه بآب انداختند . مسلمین بودند که امقعه چین و هند را به اسپانیا و\nاز اسپانیا را تاسببر یا رسانیدند . قسمت بزرگی از آلات ووسایل حرب ،\nحرفت ، زراعت ، وغیره ، با ساعت ، کاغذ ، آسیای بادی ، و فن نقشه\nکشی و جغرافیا با حبوب و اشجار مثمره ــ که در براعظم اوروپا\nدر قرون وسطی معمول و مستعمل بــود ــ از طرف مسلمین وارد آن سر\nزمین گردید . بطور مختصر در تمام قرون اولی و وسطی هیچ ملتی\nدر روی زمین از کشور یو نان بیشتر علما و حكما پرورش نداده است، در حالیکه\nمیتوان در برابر هر نفر عالم یونانی صد نفر عالم مسلمان را حساب کرد.\nدر هر حال کشور افغانستان یکی از ارکان مهم این تمدن عظیم اسلامی بشمار\nرفته ومردان بزرگو بیشماری در هر رشته از علوم وفنون پرورش داده است.\nمورخین و نویسندگان عربی زبان که از قرن سوم هجری بنگارش تاریخ و\nجغرافیای اقوام شروع کرده اند ملتفت این نکات واوضاع بوده یکی از ایشان\n(ابن الفقیه ) میگوید: خراسانی ها در علم وصنعت وتجارت سرآمد روزگارند...\nمردم خراسان دلیر وشجاع هستند، اینها فیروز بن یزد گرد و همچنن کسری","chars":1555,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01312.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1312","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1312","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}