{"book":"adl0967","page":1311,"text":"( ١٠٢ )\n\nدر هر حال عرب ها ملت بدوی و طبعاً از صنعت، حرفت، علوم و مدنیت و\nنظم و تربیت اجتماعی محروم بودند، وبعدها چون در سایۀ همایون اسلام دائره\nنفوذ، اجتماع، سیاست و اختلاط شان با اقوام و ملل مختلفه روی زمین روز\nبروز وسیع شده میرفت، لابد بقبول نظم و تربیت و علوم وفنون ملل متمدنه نیز\nپرداختند. از ظهور اسلام تا انجام دوره اموی متجاوز از یکقرن عصر تدین\nو جهاد و کشور کشائی عرب بود، در ینعصر عرب دین و زبان خودش را در\nکشور های مختلف نشر نمود، اسفار جنگی و تشکیل مهجر های عربی در\nحصص مفتوحه آن امپراطوری، نژاد عرب را با ملل دیگر نزدیک، و قبول\nاسلام از طرف مردم سلسلۀ خویشاوندی و ازدواج را بین فاتح و مفتوح بر قرار\nساخت. درین دوره عالم عرب فقط در قرآن و حدیث و فقه غور میکرد و چون\nملل مفتوحه اشارات قرآن کریم را نمیدانستند لهذا علم تفسیر بمیان آمد،\nهمچنین از جمع نمودن اقوال حضرت پیغمبر علم حدیث، و از شرح حلال و\nحرام و فرایض و احکام، علم فقه تدوین یافت. در دورۀ عباسی از یکطرف\nفلسفه یونان و فروعات آن از قبیل طب، منطق، طبیعیات، کیمیا، نجوم و\nریاضیات بواسطه مدرسه اسکندریه در غرب، و مدرسه جند یشاپور در شرق،\nو از طرف دیگر آئین جهانداری و سیاست، و تاریخ و قصص از مملکت\nفارس، و از طرفی هم فن انشاء و ترسل و ریاضیات و نجوم از کشور\nخراسان، وهکذا بواسطۀ ولایات شرقی خراسان فلسفه وطب هندوستان داخل\nکشور عرب گردیده، و از مجموع آنها بناء تمدن جهان شمول اسلامی در\nروی زمین ریخته شد، آن تمدنی که حلقۀ وصل بین تمدن قدیم و تمدن جدید\nگیتی بشمار رفته، و تمام ظروف زمانی قرون وسطی را پر، و سلسله تمدن\nقرون اولی را با قرون آخری مربوط کرده است. لهذا تمدن اسلام اگیر\nشاگرد تمدن قدیم جهان بوده هم استاد تمدن جدید دنیا شمرده میشود، در","chars":1510,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01311.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1311","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1311","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}