{"book":"adl0967","page":1308,"text":"( ۹۹ )\n(مستوفی) قاضی ، امیر شرط ( کوتوال) حاجب ومنشی ها ایفاء وظائف مینمودند .\nائمه مساجد و علمای دینی عرب هم در تشکیل در سگاهای دینی از قبیل\nتفسیر ، حدیث وفقه و لغت و تعمیم و تبلیغ دیانت اسلامیه بدل همت و\nغیرت میور زیدند، این ترتیب در قالب کوچکتر در ولایات خورد نیز معمول\nو مامورین آن ازطرف والی خراسان مقرر واعزام می شد .\nواما در ولایت های که بطور غیر مستقیم تابع عرب بوده وتنها بقبول خراج\nو نماینده عرب حاضر شده بودند این تشکیلات تطبیق نمی شد ، زیرا آنها از\nخود حکومت مستقل محلی داشته ، وتنها نماینده ازعرب بعنوان حاکم درپهلوی\nحکمدار محلی تعیین و با چند نفری از همراهان خود در آنجا اقامت میکرد\nاین نماینده در اداء مراسم دینی آزاد وخودش از تکا لیف اداری و محلی\nمعاف و در اقساط معینه خراج آنعلاقه را از حاکم محلی تحویل میگرفت .\nبعضاً در چنین ولایات یک قطعه عسکری عرب و یا عدهٔ از خانوار عر بی بطور\nمهاجر نیز سکونت کرده ، بتعمیر مساجد و تدریس و اقامه شعائر اسلا مـی\nمشغول میبودند . بعض ولایات بزرگ و کوچکی نیز بودند که بدون تادیـهٔ\nخراج سالانه ، دیگر با عرب هیچ ارتباطی نداشته و عرب در آنجا ها نماینـده\nو نفوذی نداشتند . در هر حال مرکز عمومی اداره حکم عربی در خراسان\nشهرمرو بوده ، ولایات نیشاپور ، سیستان ، سند ، هرات ، بلخ و تخار ستان\nبتدریج زیر اداره مستقیم دولت بنی امیه قرار گرفتند، جز آنکه درعلاقه های\nاینولایات هنوز حکمرانان محلی وجود داشته و به اداء باج و خراجی اکتفا\nمیکردند ، چنانسکه تخارستان علیا یا بدخشان مثل ولایات غور و غرجستان و\nقلمرو کابلشاهان تارود خانه سند زیر اداره حکمرانان محلی آزادانه بسر برده،\nگاهی برعلیه عربها داخل جنگ ، وزعالی بصلح بسر برده، وبعضاً خراجی\nقبول می نمودند. اما رویهمرفته تمام کشور خراسان اعم از ولایات مفتو حه و","chars":1551,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01308.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1308","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1308","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}