{"book":"adl0967","page":1214,"text":"(٥)\n\nصنعت، علم، مدنیت و اخلاق فاضله نیز رو به انحطاط سیر می نمود.\nباین ترتیب ما می بینیم که اوضاع اجتماعی افغانستان مقارن ظهور اسلام بحرانی\nومملکت از نظر ماده و روح مستعد انحلال بوده، و چندین نسل ملت یکی پی دیگری\nدر زیر این شرایط نامساعد اجتماعی بدنیا آمده و میگذشتند. معهذا بقاء ملت\nمرهون تهذیب و تمدن قدیم و خاطرۀ عظمت و مفاخر گذشتۀ خراسان\nبود که هنوز مثل مشعلی در شب های تار فروزان، و قوم را به اعاده\nامجاه و جلال از دست رفته امیدوار میداشت، و همین آتش بود که ایشانرا\nدر ماضی ومداجراهای هخامنشی ویونانی وهندی راهنمائی کرده بود.\nولی وقت عبور میکرد وافات اجتماعی قوت میگرفت و اينك نفوذ اجانب از چهار جهت\nوحدت اداری وشرکت منافع را از بین برده، و سیمرغ بود او برهمتی آئین\nزرتشتی را که مبنی بر روح عمل و جدال با شر بود زیر سایه شوم آور خویش\nفرا گرفته بود، چنانچه میدانیم برهمنی پر از شرك و بت پرستی وفاقد هر نوع\nمساوات حقوقی بوده، ودین بودائی نیز اصلاً بیشتر دین نظری بود تا عملی\nوانگهی تحریفاً با اصول سائر ادیان باطله مخلوط شده بود، لهذا عجالتاً این\nادیان با روح اجتماعی افغانستان ملایمت و موافقت، و بار شد سیاسی مملکت\nمساعدت نمیکرد در حالیکه همیشه ادیان مخصوصاً در آنعهود در زندگی اجتماعی\nملل تأثیر بزرگتر بقی را دارا بود از همین جا است که در قرن هفتم\nمیلادی کشور خراسان محتاج يك انقلاب عظیم اجتماعی بود تا بتواند تمام\nمفاسد اخلاقی واختلافات سیاسی و مذهبی ومغایر تهاتر نصب العین مادی\nومعنوی قوم را از بین برده، و بجایش روح واحد وزندۀ در مملکت ایجاد نماید\nو گرچه زمینه برای قبول چنین انقلابی مساعد بود، اما هنوز محرك چنین انقلابی\nبزرگ مفقود، و ظهورش بنظر مستبعد می آمد، تنها درین میانه دین اسلام\nمیتوانست چنین وظیفه سنگینی را در خراسان ایفا نماید، در حالیکه شرایط","chars":1563,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01214.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1214","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1214","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}