{"book":"adl0967","page":1133,"text":"(٥٤٠)\n\nکه ظهور آن تغییری در خاندان شاهی وقت وارد نمود (١) . اگر کلمه\n« رتبیل» با آن عمومیتش که منابع عربی مخصوصاً استعمال کرده اند بذات خود\nعلم می بود یا اسم خاصی محسوب میشد یا از نقطه نظر مفهوم لغوی توجیهی\nمیداشت علاج نداشت که در مآخذ سانسکریت هم نمی آمد ولی چنین اسم\nو لقبی در مآخذ سانسکریت ضبط نشده لذا میتوان گفت که عرب ها از راه سمع\nاز کلمات دیگر آنرا درست کرده اند و گمان غالب برین میرود که از\nترکیب لقب عمومی (رای) و خاندان ( پاله ) از « رای پاله » رتبیل ساخته\nباشند بهر حال چون این کلمه در ماخذ عربی و فارسی از آغاز وصول قشون\nعرب در سرحدات غربی آریانا ( خط زرنج - رخد - کابل ) استعمال شده\nما در تاریخ افغانستان برای تفریق کوشان یفتلی های کاپیسا از برهمن شاهی\nهای کابل دسته اولی را به لقب « رتبیل شاهان » و دو خاندان دومی را به نام\n«رایان کابل» یاد میکنیم و همه اینها به نام «کابلشاهان» هم شهرت داشتند .\nانتقال پایتخت از کاپیسی به کابل : شبه ئی نیست که « کوبها » نام\nویدی رودخانه کابل در سرود آریائی « ریگ وید » (٢) ذکر است . همین\nقسم وادی کابل بنام «ویکره ته» در جمله شانزده قطعه زمین اعلی اوستائی\nدر مرحله هفتم آمده و بعض از مدققین ( بکردۀ ) متذکرۀ بطلیموس را در\nحصهٔ علیای رود خانه کابل خاطره ئی از همان « ویکرۀ ته » اوستائی میدانند\nگذشته از متون اولیه و اصلی آریائی هردوت در قرن ٥ ق م از شهر «کسپاتیروس»\nحرف میزند که آنرا بعضی ها کابل تعبیر میکنند . «اورتسپنه »، «کابوورا» کابورا\nاسمائی است که بطلیموس در قرن دوم مسیحی در جغرافیای خود استعمال کرده\nومدققین هرسه را نام های شهر کابل و بالاحصار آن میدانند . همین جرافیه\n\n(١) صفحه ٧٩ خاندان های شاهی شمال غرب هند تالیف ( رای )\n(٢) در جزوه پنجم و دهم .","chars":1508,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01133.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1133","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1133","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}