{"book":"adl0967","page":1132,"text":"( ٥٣٩ )\n\nو یا برهمنی این وقت ها بصورت عام آمده ولی در مورد هندو شاهی های کابل\nو احفاد ایشان هندوشاهی های « ویهند » سابقهٔ تاریخی دارد و کاملا تطبیق\nمیشود . این دو کلمه نه تنها در نثر بلکه در نظم فارسی افغانستان و\nسانسکریت هم استعمال شده و دو مثال برجسته یکی اشعار ملک الجبال\nعلاء الدین جهانسوز و دیگر هم اشعار مورخ وشاعر کشمیر « کلهنه » است .\nبیشتر به ریشه آریائی این دو کلمه در عصر ویدی اشاره نمودیم مربوط به آن\nمتذکر شویم که کنیشکا موسس دومین خاندان کوشانی های بزرگ افغانستان\nدر بعضی مسکوکات به رسم الخط یونانی خود را « راو انور او » ( ۱ ) یعنی\n« شاه شاهان » خوانده . این زبان را مدققین لهجه از السنه خانواده ایرانی تعبیر\nکرده اند در اینجا هم به وضوح دیده میشود که « راو » یعنی « شاه » و\n« راونانوراو » یعنی شهنشاه ) در قرن دوم مسیحی رواج داشت و آهسته آهسته\nدر مرور چندین قرن دیگر ( و ) آخر کلمه به ( ی ) مبدل شده و (رای ) در\nمورد برهمن شاهی ها یا هند و شاهی های کابل و ویهند و سائر شاهان هندوی\nمعاصر شان در هندوستان استعمال شده است . همانطور که در کلمه ( رای )\nریشه قدیم سانسکریت ویدی موجود است در اکثر لهجه های آریائی دیگر هم\nتا حال از بین نرفته ( ٢ )\n\nکلمه دیگری که مختصر شرح میخواهد « پاله » است . تا اندازه ئی که\nاز روی مسکوکات برهمنی یا هندوئی کابل و احفاد ایشان رایان و یهند\nمعلوم میشود نام های ایشان عموماً به دو کلمۀ «یال» و « دیوه » تمام میشود و اولی را\n« پاله » و دومی را « دیوه » هم تلفظ کرده اند . « پال » یا « پاله » را مدققین\nاسم یکی از خاندان های هنود تعبیر کرده وحتی « الیوت » انگلیس میگوید\n\n( ۱ ) بعضی آنرا « شا او انوشا او » هم خوانده اند .\n( ٢ ) چنانچه در ایطالوی شاه را ( رۀ ) و در فرانسوی ( روا ) گویند.","chars":1527,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01132.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1132","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1132","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}