{"book":"adl0967","page":1110,"text":"(٥١٧)\n\nاست . بهرحال این هر دو مفهوم قابل دقت است عجالتاً مربوط بمعنی (کوه)\nاین کلمه یاد آوری میکنیم که (غر) در پښتو به معنی (کوه) موجود است و\n« ملك الغرج » و « ملك الجبال » به معنی (شار کوها) یا (شاه کوها) است\nکه اولی از طرف عرب ها در مورد شارهای غرجستان و دومی به نسبت «غورشاهان»\nاستعمال شده است . غرجستان در جغرافیای تاریخی افغانستان مفهوم خاص و عام\nدارد که اولی معین و محدود دومی عمومی و مبهم و غیر محدود است . غرجستان\nخاص در بین شمال غور و شرق هرات و غرب اندخوی مشتمل بر دو دسته دره ها\nبوده که یکدسته را « پنج صده » و دسته دیگر را « چهار صده » و مجموع\nآنرا «نه صده» گویند . پنج صده مرکب از : دره های قپاق ، لفرا ، سرتور ،\nکودیان ، یولن تاغ میباشد . چهار صده : مرغاب ، ملمنج ، قلاخر ، خفك را در بر\nمیگیرد مجموع این نه دره نهصدۀ حالیه و غرجستان خاص تاریخی را تشکیل\nمیدهد . شرح کلمه «غرج» به مفهوم اسم خاص قوم و قبیله امری است مشکل\nکه تحقیقات فقه اللغه و مردم شناسی دقیق میخواهد در اطراف (غرج) و (خلج)\nو(غلج) (ورج) و (وجیر) وغیره مطالعات دقیق شود زیرا موسیو فوشه معادل\nغرجستان (وریجستانه Vriji Sthana را پیدا کرده و میگوید که این کلمه\nبصورت بوجارستان (Ujaristan) در نقشه های قدیمی انگلیسی در حوالی\n(جاغوری) بر گوشۀ جنوب شرقی غرجستان به مفهوم عام که تمام هزار - جات\nرا در بر میگیرد استعمال شده است ولی بهتر میدانیم که این «وریجستانه»\nعبارت از (وجیرستان) تاریخی است که بر جاغوری حالیه و اطراف آن\nاطلاق میشد .\nاسمای جغرافیائی غرجستان وجیرستان مرکب از دو حصه است (غرج) و (ستان)\nو وجیر ) و (ستان) این (ستان) همان اسم ظرف سانسکریت «ستهانه» است\nکه باشکل (ستهان) هم در لهجه های محلی افغانستان وجود داشته . پس معلوم","chars":1507,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01110.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1110","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1110","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}