{"book":"adl0967","page":1081,"text":"( ١٩٢ )\n\nاز دامنه های پامیر تمام قطغن وبدحشان وولایت مزار شريف وحتی علاقه میمنه راهم دربرمیگرفت و در شمال اکسوس (آمو دريا) سغدیان شامل آن بود. هیوان تسنگ چینی که معاصر سلطه تو كيوها ( ترك ها ) وارد كشور ماشده است این حصۀ آريانا را بنام « تو ـ هو ـ لو » To - ho -lo خوانده وسعت آنرا از شمال به جنوب هزار ( لی ) (١) و از مشرق به مغرب سه هزار (لی) نوشته . مشارالیه می نویسد که چون خانواده شاهی این جا ازبین رفته رؤسائی مختلف درهر گوشۀ آن حکومت میکنند وروی همرفته همه آنها مطيع توكيو ها ( ترك ها ) هستند بعبارت دیگر در تخارستان به مفهوم جغرافیائی وسیعی که ذکر شد یکنوع ملوک الطوایفی بمیان آمده بود که هرخان در علاقۀ كوچك خود حاکم بوده ومجموع ایشان به خان مرکزی قندوز مطیع بودند واین خان بنوبۀ خود دست نشانده یبغوی تو كيو ( ترك ها ) بود .\n\nقندوز مرکز تخارستان : ترك ها در دورۀ سلطۀ موقتی خود تخارستان را بصورت ملوك الطوایفی و خان نشین هائی اداره میکردند که تعداد آن بقرار نوشته های هیوان ـ تسنگ به ۲۷ خان نشین میرسید ومرکزهمۀ آنها شهر قندوز بود. اگرچه بلخ بنام ( پو ـ هو ) وسپقت ( واجاكروه ) يعنى « شهر كوچك شاهی » یاد شده وازنقطه نظر شهرت معابد و کثرت علما وروحانيون اهمیت زیاد داشت ولی مرکز اداری تخارستان درین وقت شهر قندوز بود ، چیزیكه قندوز را در تخارستان مرکزیت داده بود موقعیت مهم جغرافیائی آن بود که تقریباً در وسط این علاقه افتاده بود . درین شبهه ئی نیست که قندوز ازنقطۀ نظر موسسات دينی واهل فضل وعلم ودیگر مسایل حیاتی به بلخ نمی رسید ولی موقعیت جغرافیائی و اداری پیش خان های تركي حاكم بر تخارستان بیشتر اهمیت داشت . قندوز ازشهرهای باختر ونقاط هموار قطغن وبد خشان تقريباً به يك فاصله افتاده بوديك\n\n( ١ ) لى واحد مسافه چینی است وطول آن معادل ( ٥٠٠ ) متر بود .","chars":1562,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01081.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1081","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1081","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}