{"book":"adl0967","page":1039,"text":"( ٤٥٢ )\n\nتخارستان میتوان خواند و دیگر برای دفع خطر ساسانی ترتیبات فوری بگیرد .\nایتالیتو یا رئیس یفتلی که نویسند گان بیزانسی به اصول زبان یونانی او را\n« افتالینوس » خوانده اند در اواخر قرن چهارم و اوائل قرن پنجم در حوالی\n٤٢٥ م در تخارستان تاج شاهی بر سرگذاشت . در دورهٔ سلطنت « ايتاليتو »\nنفوذ دولت یفتلی در تخارستان و باختر و سغدیان در دو طرف رود آمو منبسط\nشده و حتی در شمال رودخانه مذکور تا حوالی مرو هم رسیده بود .\n\nدولت یفتلی آریانا و ساسانی ها\n\nقراریکه در فصل کیداری شرح یافت معاصر سقوط سلاله کوشانی های\nبزرگ مقارن ختم سلطنت «واسودوا» (حوالی ۲۲۰ مسیحی سلطنت ساسانی ها با\nارد شیر بابکان (٢٢٤ مسیحی) شروع شد . ساسانی ها از اقتدار خود و سقوط\nدولت کوشانی های بزرگ استفاده نموده از زمان شاپور اول بر خراسان غربی\nلشکر کشی نمودند و بعد از ینکه به پاره فتوحاتی نایل آمدند امرائی در قسمت\nمفتوحه خراسان بعنوان «کوشان شاه» مقرر میکردند که خود سیاست آنها را نسبت\nبه دولت کوشانی معرفی میکند در عصر شاه پور دوم (۳۷۹ - ۳۰۹) تجاوز آنها\nدر خاك های آریانا بیشتر شده و بیکزهائی نفوذ شاپور تاحوالی کابل حس میشد.\nولی احفاد کوشانی های بزرگ چه در کابل و چه در باختر با آنها دائماً مقابله\nداشتند. شاخه باختری کوشانی های مذکور که در تاریخ بیشتر به نام کیداری ها\nمعروف اند در اثر فشار مزید ساسانی که در حوالی بلخ رسیده بودند چنین فیصله\nنمودند که با کوشانی های کابل ملحق شده و متفقاً بامتجاوز غربی مقابله نمایند.\nکیداری های کابل و ساسانی ها بین خود يك سلسله زد و خورد هائی نمودند\nکه نتایج آن یکطرفه معلوم نیست و چون آخر مرکز خود را در پشاور قرار\nمیدهند احتمال دارد که نفوذ ساسانی ها در غرب خط بلخ ـ کابل تقریباً در\nنیمه غربی مملکت پهن شده باشد. یفتلی ها با چنین وضعیتی مواجه شدند .","chars":1558,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01039.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1039","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1039","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}