{"book":"adl0967","page":1034,"text":"( ٤٤٧ )\n\n٤٢٥ م حركت كردند وامپراطوری تشکیل دادند که از ترکستان چین امروز\nتاسرحدات فارس شامل بیش از (۳۰) ایالت بود که ولایات افغانستان از آن\nنمایندگی میتواند ، (۱)\nدر اطراف همین موضوع در جلد اول تاریخ فارس چنین می نویسد :\n«قبل برین راجع به یوچی ها اشاره شد که ایشان در ١٦٣ ق م ساك ها را\nکشید ، ومقر شان را در حوزه تارم اشغال کردند . در سال ۱۲۰ ق م یوچی ها\nساك ها را از باختر بیرون راندند و آنجا را هم متصرف شدند و مركز خویش را\nبرای چندین نسل در آنجا قرار دادند . در ۳۰ ق م یکی از قبایل\nآنها موسوم به « کوی شو ۱ نگ ، سائر قبایل را مطیع خود ساخت\nوملتی تشکیل نمود که نزد رومن ها به کوشان معروف شد، انتونی Antony سفیرى\nنزد این قوم فرستاد و روئسای کرشانی در عصر سلطنت «آگوست ، درروم آمدند\nقوای آنها به تدریج ضعیف شد و بالاخره قومی جای آنها را گرفت که چینی ها\nایشان را « یتا Yetha ونويسندگان كلاسيك اقثالیت یا « هن سفید » و فارسی ها\n«هپطل» خوانده اند . چنین معلوم میشود که این نام در هر سه صورت فوق از\nكلمه « یتای لیتو Ye-tai-li-to که به معنی رئیس است اشتقاق یا فته باشد .\nنوواردین و کوشانی ها اگرچه از يك توده محسوب میشوندولی از قوم اخیر الذکر\nکه ایشان را بیرون راندند متمایز بودند . این قبیله نیرومند « اکسوس ، را در\nحوالی ٤٢٥ عبور نموده و قرار نوشته های مورخین فارسی خبر تهاجم ایشان\nاغتشاشات بزرگی تولید کرد . » (٢)\n\n(٤) کریستن سن : کریستن سن مدقق دانمارکی در کتاب ایران در عصر ساسانیان\nطبعاً از جنگ هائی که میان ساسانی ها ویفتلی ها بوقوع پیوسته مفصل حرف\n\n(۱) صفحه ١٣٤ جلداول تاریخ افغانستان. (۲) صفحه ٤٣٣ جلد اول تاریخ فارس .","chars":1422,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01034.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1034","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1034","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}