{"book":"adl0967","page":1028,"text":"( ٤٤٣ )\n\nجمع آنرا « هیاطله » یا «هیاطلّه » ساخته اند و بالاخره منابع اخیر سانسكریت هند\nایشان را به اسم ترکیبی « سیتا اونا » یا « شوته هونا » یاد کرده اند كه « سیتا » و\n«شوتا» به معنی(سفید) است و « اونا» یا«هونا» (خارجی) معنی دارد ومفهوم مرکب\nآن « خار جی سفید پوست » میشود. «ونست سمیت» می نویسد كه اصطلاح\n« هون » یا «هونا» که در ادبیات اخیر سانسكریت آمده به مفهوم بسیار مبهم برای\nتعین خارجی های شمال غرب استعمال شده چنا نچه بهمین رویه در زمان قدیم\nكلمه (یاوانا) وحال کلمه (ولایتی) استعمال میشود (1) این اصطلاح با اصل\nمفهوم هن های زرد پوست جزئی ربطی ندارد و این مطلب را ایضاح كلمه\n(هن) در دایرة المعارف ها وماخذ معتبر ثابت میساز د زیرا بطور مثال دایرة المعارف\nبریطا نیكا ولا روس قرن نزدهم هر كدام مادۀ (هن) را علیحده گرفته و در\nذیل آن اشاره ئی به یفتلی ها نكرده اند (٢)\nاین بود بصورت عمومی نام هائی كه چین و بیزا نس و فارس وعرب و هند به\nیفتلی ها داده اند. این نام ها بصورت عمومی نظر مدققین مختلف را جلب نموده\nبعضی کوشش نموده اند كه میان آنها یكی را ترجیح دهند و برخی سعی نموده است\nكه از میان آنها صورت اصلی نام را بیرون كشند. دایرة المعارف بریطانیكا\nاصل این نام را چیزی شبیه « اپتل » یا « هپتل » خوانده است. اگر یكطرف\nاز اختصاصات زبان های چینی ویونانی نویسندگان بیزا نس وغیره صرف نظر\nشود واز جانب دیگر موضوع ابدال (الف، ی، هـ) سر كلمه و ( پ،ف،ت) وسط\nآن در نظر گرفته شود دیده میشود كه قضاوت دایرة المعارف بر یطا نیكا\nمقرون به صحت است، علاوه برین در دوزبان محلی افغانستان نام اصلی این قوم\n« اپتل» یا «هپتل» مفهوم لغوی هم دارد زیرا در پښتو (اتل) به معنی پهلوان ودر\nفارسی (هیتال) به معنی «مرد قوی و دلیر» است و به این معانی طبری هم اشاره كرده\n\n(١) ارلی هسټری اف اندیا صفحه ٣٣٩ (٢) در دایرة المعارف بریطا نیكا جلد ١٤\nصفحه ٨٠٩ و ٨١٠ ولاروس قرن نزدهم جلد سوم صفحه ١٠٩٤ ماده هن ملاحظه شود .","chars":1680,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01028.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1028","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1028","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}