{"book":"adl0965","page":431,"text":"فصل هفتم\n۱۰۴\n\nتنظیم بی کارهای خدائی تمام\nبود بهتر نسیه در مشق ما\nمن این رهبرو کارفرمای خلق\n\nکه بستم کمین بنده کبریا\nچگونه بکفار جه کمک\nکنم گاه پیمان و گه التجا\n\nبمثل غریقی بقر قابه\nنهم بر نی زهر کین دست را\nهمکس سزاوار لطف خداست\n\nکز اسباب جوید مدد از خدا\nولی نیست کز ان سزاوارتر\nکه باشد در این ملک فرمانروا\n\nچو خواهد که افغان شود رام او\nولو انکه یک روز باشد کیا\nمن از قلعه نیم مخروبه\n\nکه کابل زمینم بود زیر پا\nز یک سوی بینم همین کوه و توپ\nوز ان رو پر از برف کهساریا\n\nز یک جا چمنهای شاداب سبز\nکه هستند بس دلکش و دلربا\nز یک سو بدامان آن کوهسار\n\nدید تاک انگور دل را صفا\nشما را گمان آنکه من در بهشت\nکنم پادشاهی و نشو و نما\n\nولی خویشتن خواب دانم که من\nبدوزخ کنون گشته‌ام مبتلا\nاگر من تدبیر قویانه حکمرانی خود را\n\nمبدل بتدبیر ضعیفی نمایم اشخاصی که از من نکته‌گیری میکنند چه خواهند گفت آیا نتیجه آن مثل فقره\nدر خجیر نخواهد شد که انگلیسها بعد از حکومت شصت سال هم نتوانستند که دراه مذکور لا بر آن بی‌نظیر را\nزیادی بجهت مسافرین امنیت بدهند که هنوز هم عابرین و قوافل بیم کشته شدن را دارند و باعث تمام مملکت\nمن قوافل و مسافرین محتاج بمحفظی نمیباشند که با آنها همراهی نمایند مرد و زن حتی زنهای انگلیس هم\nبدون اینکه هیچ خطری داشته باشند بی مستحفظ رفت و آمد مینمایند وقتی که مالیات مملکت خود را\nجمع مینمایم مرا متهم میکنند که حریص ست ولی اگر این دخل را بگذارم که مامورین و سایر سارقین کعبه خود داخل\nنمایند آیا دوستان من یعنی اشخاص نکته‌گیر چیزی بمن خواهند داد که مواجب لشکر خود و مخارج دولتی را\nبپردازم چون واقعات تواریخی زمان گذشته افغانستان را بخاطر می‌آورم نمیتوانم بدگمانی نداشته\nباشم مثلا بعضی سلاطین را کشتند و برخی دوستان داخلی یا خارجی آنها را بناحق عزل نموده آنها را\nبغریب اسیر و محبوس نمودند چنانچه سعدی علیه الرحمه در قطعه از منظومات خود گفته است قطعه\n\nگلی خوشبوی در حمام روزی\nرسید از دست محبوبی بدستم\nبدو گفتم که مشکی یا عبیری\n\nکه از بوی دل آویز تو مستم\nبگفتا من گلی ناچیز بودم\nولیکن مدتی با گل نشستم\n\nکمال","chars":1802,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0965/00431.jpg","first_page":1,"last_page":485,"title":"Tāj al-tavārīkh تاج التواريخ","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0965/431","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0965/canvas/431","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0965/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0965_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}